Triết Học & Tư Tưởng

Vương Trí Nhàn - Rất nên quan tâm tới... lưu manh

Lịch sử cả Đông lẫn Tây vận động theo hướng xã hội khép kín trong các làng xóm thôn lạc thời cổ điển bị phá vỡ, con người tràn ra thành thị. Trong khi các tầng lớp nhà buôn và quan lại dùng tri thức tổ chức lại đời sống thì tầng lớp lưu manh cũng xuất hiện, và phát triển mạnh theo hướng thâm nhập vào các tầng lớp khác. Trong xã hội hiện đại, xu thế này chi phối sự hình thành nhân cách từ người lao động đến người có học, làm họ cũng trở nên lười biếng tầm thường tàn ác vô cảm …tức là lưu manh hóa họ.

Thảo luận: Francis Fukuyama và Trương Duy Vi

Người phương Tây họ lập luận dựa trên cơ sở tiên đề, suy luận, để chứng minh, phản biện đúng sai theo nguyên lý logic học. Nếu thực tế chứng tỏ cái cơ sở tiên đề này không đúng, không phù hợp thì họ sẵn sàng điều chỉnh, phá bỏ, để thay thế bằng một thứ tốt hơn. Phương Đông thì 'minh triết' hơn, láu lĩnh hơn?, tất cả dựa vào cái lẽ 'Thiên' bất di bất dịch, huyền bí, ảo diệu vô cùng, luận sao cũng trúng như dịch lý âm dương ngũ hành.

Ngụy biện lập thừa

Một thay đổi không luôn luôn tạo ra chiến tranh, nghĩa trang, liệt sĩ. Lịch sử cho thấy như vậy. Đông Đức sát nhập vào Tây Đức, Ba Lan, Tiệp, Hung thay đổi thể chế đâu kéo theo liệt sĩ, nghĩa trang. Một nhân sinh ra nhiều quả chứ không chỉ 1 quả. Một thay đổi có thể đổ máu nhưng cũng có thể hiền hòa. Một hành trình có nhiều ngã rẽ mà chỉ một chuỗi liên tiếp các ngã rẽ định mệnh mới xảy ra tai họa. Xác xuất tai họa rất là nhỏ, bù lại, ta hội nhập vào dòng tiến hóa chung của muôn lòai.

Cần tôn trọng sự khác biệt cho đúng!

Tạo Hóa đã sinh ra muôn loài vạn vật trong đó có con người, là một sự đa nguyên vô cùng phong phú. Điều đó cũng ẩn chứa vô vàn những phức tạp xuất phát từ sự khác biệt. Bản thân sự khác biệt luôn có xu hướng làm xô lệch trạng thái sinh tồn, trong đó “chọn lọc tự nhiên” là yếu tố then chốt thúc đẩy sự cân bằng tiến hóa. Mỗi khác biệt trong tự nhiên luôn tiềm ẩn những mầm mống xung đột sống còn. Vậy trong xã hội loài người, sự khác biệt ẩn chứa những điều gì, và chúng ta nên có thái độ tôn trọng sự khác biệt như thế nào cho đúng.

Đạo của chính trị

...những quốc gia nào mà nền chính trị của nó vận hành theo nguyên lý của đạo với các mặt đối lập âm dương bổ sung lẫn nhau thì nó sẽ phát triển hài hòa ổn định bền vững lâu dài thịnh vượng hạnh phúc, … Còn những quốc gia nào vận hành trái với qui luật tự nhiên, trái với đạo, thì nó sẽ nhanh chóng đi đến khủng hoảng, suy đồi, diệt vong hoặc chế độ cầm quyền sẽ bị lật đổ, tiêu diệt để thay thế bằng một chế độ chính trị hợp đạo lý hơn.

Đừng tiếc nuối những gì mà loài người đã loại bỏ đi!

...Đừng bao giờ nghĩ rằng nhân dân Việt Nam, trí thức Việt Nam im lặng trước một thể chế chính trị đã bị chính Mác và Anghen phủ định, bị cả nhân loại loại trừ sau bảy mươi năm thử nghiệm trên đất Nga, trên đất Đức và Đông Âu là đồng thuận với nhà nước. Tôi nghĩ đấy là một sự im lặng đáng sợ chứ không nên coi thường! Ai hiểu được nhân dân mình, người ấy chính là lãnh tụ của họ. Ai coi thường nhân dân, ai coi quyền lực là sức mạnh vô song, kẻ ấy sẽ không có gì ngoài những nguyền rủa của hôm nay và mai sau. Một Nero bạo chúa, một Tần Thủy Hoàng, một Stalin, một Mao Trạch Đông, một Ponpot …vẫn còn đó bản chất tàn bạo của nó. Lịch sử là vậy, không quên công ơn và nhớ rất rõ tội ác.

Một chế độ bắt mọi người ăn ớt

Một chế độ bắt mọi người dân chỉ được đọc một thứ báo, nghe một thứ đài, báo đài chỉ tuyên truyền một chiều, thì sẽ tước bỏ của mọi người một khả năng cần thiết để sống như những con người, là thói quen suy nghĩ độc lập. Một chính quyền bắt dân phải học tập căm thù, nghi ngờ, soi mói, rình mò, tố giác và sợ hãi lẫn nhau, thì sẽ phá nát nền móng của cả đạo lý lẫn nền tảng của thị trường kinh tế tự do. Một xã hội được tổ chức như một guồng máy, tất cả trông lên chờ nghe lệnh “ở trên” và chờ được “ở trên” ban phát ân huệ, thì sẽ không tập được thói quen tự lập, tự cường; mất luôn cả khả năng nhận trách nhiệm và chịu trách nhiệm về hậu quả những việc mình làm. Khi mọi sinh hoạt trong xã hội đều được chính trị hóa, những người cầm quyền không cần dùng luật pháp, cũng không cần đến đạo lý, thì nền tảng của xã hội bị phá vỡ và hủy hoại. Ðó là tình trạng Mạnh Tử gọi là “Thượng vô đạo pháp, hạ vô pháp thủ.”

Trung Quốc Xấu hổ vì Ải Vị Vị

Đây là một vụ án đầu tiên về nhân quyền từ nhiều năm qua mà chính phủ Trung Quốc cảm thấy có nghĩa vụ phải nhường nhịn với dư luận thế giới. Việc gia nhập WTO của Trung Quốc một thập kỷ trước đảm bảo cho họ được tiếp tục tiếp cận vào thị trường Mỹ và các nơi khác bất chấp thành tích về nhân quyền của họ, và kể từ đó chính phủ TQ đã đa phần chứng tỏ là miễn nhiễm với những phản đối từ nước ngoài trong những vi phạm vào các quyền của dân chúng.
Điều đó nói rằng, việc trả tự do cho ông Ải vào cuối hôm Thứ tư, sau 80 ngày bị giam giữ gần như liên tục ở một nơi không rõ, có ý nghĩa hơn cả một sự tự do. Mặc dù thực tế rằng chưa bao giờ chính thức bị bắt giữ vào lần đầu tiên, ông vẫn có thể thấy chính mình bị bắt một lần nữa nếu ông công khai hả hê trong cơn bối rối xấu hổ của chính phủ.

Pháp quyền hay pháp trị ?

Xuất hiện từ trong nước ít lâu nay, từ ngữ “pháp quyền” bắt đầu được sử dụng trên các báo của người Việt ở ngoài nước. Lo ngại rằng hiện tượng này có thể gây nên nhiều sự hiểu lầm về những ngữ nghĩa của từ ngữ “pháp quyền” đứng riêng, hoặc đứng chung với từ ngữ Nhà nước trong thành ngữ “Nhà nước pháp quyền”, vào dịp một cuộc hội thảo vào thời điểm thập niên 1980, tôi có đưa ra một số ý kiến về từ ngữ có vấn đề ấy. Dưới đây là bài tham luận của tôi, phần đầu chỉ tóm lược, phần sau có thêm một vài bổ sung nhỏ. Tuy bài dưới đây đã được viết vào một thời điểm đã qua, nhưng vẫn còn giữ được một mức độ tính thời sự cao. (Ls. Trần Thanh Hiệp)

Dân chủ luôn luôn chiến thắng

...chỉ có dân chủ mới tập hợp được sức mạnh tập thể, không những của dân chúng trong một nước mà còn của cả thế giới nữa.
Nói cách khác nữa, ngược lại, ở những nước thiếu dân chủ, chính quyền không những không tập hợp được sức mạnh của quần chúng mà cũng không thể kết tập được một liên minh đáng tin cậy nào với quốc tế. Họ trở thành những kẻ bơ vơ.
Thời này, khi làn sóng dân chủ đang bùng lên khắp nơi, các nước độc tài càng trở nên thiểu số. Là thiểu số, họ lại càng bơ vơ hơn nữa.
Như Việt Nam, chẳng hạn.

Syndicate content