Khoa học công nghệ, Giáo dục - đào tạo
Thang điểm chấm các bài thi lịch sử yêu cầu trừ 0,75 điểm nếu học sinh nói sai những “con số” như ngày “khởi nghĩa Yên Bái” hay ngày “giải phóng Thủ đô”… Vì thế, học sinh đã chi phí rất nhiều thời gian vật chất để học và nhớ những điều mà khi cần các em có thể vào Google và click. Sách giáo khoa định ra một chương trình học rất nặng, tưởng rằng có thể cung cấp cho học sinh một khối lượng kiến thức khổng lồ, nhưng kết quả chỉ biến học sinh trở thành con vẹt, vì học sinh bị buộc phải học thuộc thay vì được là “đồng tác giả” của những bài học ấy.
Trong 60 năm, nhiệm vụ của những cái cần cẩu sẽ chấm dứt, cơ sở 400 boong ke này sẽ đầy chất thải, và toàn bộ cơ sở sẽ được phủ bằng một nắp bê tông. Sau đó thì sao?
Khu vực Soulaines-Dhuys sẽ đi vào một giai đoạn giám sát dài 300 năm. Sau đó nữa, kế hoạch là giám sát khu vực này cho tới khi chất thải mất tính phóng xạ của nó.
Mà Điện hạt nhân có an toàn hay không đâu phải là chuyện thuần túy kỹ thuật như các công ty thường ve vãn. Đây là vấn đề con người, cụ thể là trình độ chuyên gia, quản lý, thực thi luật pháp và hạ tầng cơ sở. Tất cả những tai nạn hạt nhân đến nay đều do con người gây ra.
Người ta cố tình lờ đi những chuyện này cốt sao VN sớm ra quyết định làm ĐHN, xây một lúc càng nhiều lò càng tốt. Mục tiêu trước mắt của họ là bán được nhà máy, sau đó ... sẽ tính tiếp!
Phương tiện giao thông (kể cả xe gắn máy và ôtô) phải được thiết kế để phục vụ cho con người, chứ không phải con người bị bắt buộc tuân theo thiết kế của phương tiện giao thông. Nếu con người có khiếm khuyết về cơ thể thì nhà sản xuất xe phải thiết kế sao cho thích hợp với điều kiện cơ thể của họ. Tương tự, Bộ Y tế cần phải có những qui định đảm bảo bình đẳng cho người dân tham gia giao thông (vì đây là một quyền căn bản trong xã hội hiện đại), chứ không phải ra những qui định vô hình chung gây ra bất bình đẳng và bất tiện cho hàng triệu người
Theo Bộ trưởng Nhân thì tới năm 2020, Việt Nam chúng ta sẽ có 20.000 tiến sĩ (chưa kể số đã qua đời). Giả sử Văn Miếu mới này cũng theo tinh thần Văn Miếu cũ là Tiến sĩ sẽ được dựng bia thì sẽ có 20.000 tấm bia tiến sĩ chi chít tại Hòa Bình, chưa kể vài nghìn tấm bia của các tiến sĩ đã qua đời. Bà con người Mường ở đây sẽ tha hồ ngắm nghía di sản trí thức của đám người Kinh, bà con chung dòng máu thời Hùng Vương. Và cuối tuần sẽ có hàng đoàn xe của các Tiến sĩ từ Hà Nội dẫn vợ con, bạn bè, cấp dưới, bồ bịch, người yêu lên Hòa Bình nghỉ mát, nhân tiện rẽ qua Công viên Văn Miếu mới
Nhưng không phải đây là một chuyện tiêu biểu của một quốc gia sẵn sàng tiếp nhận giáo dục từ nước ngoài, mà là một câu chuyện về một chế độ bị dồn vào chân tường vì nhu cầu kinh tế, nên phải miễn cưỡng mở cửa để đại trùng tu hệ thống đại học cổ lỗ sỉ của mình. Đối với giới lãnh đạo Việt Nam, mối lo ngại cơ bản là bất cứ một nỗ lực nào nhằm khuyến khích những lề lối suy nghĩ mới hay tư duy mới đều có thể dẫn đến yêu cầu đòi hỏi thay đổi thể chế chính trị. Thành ra, một mặt Việt Nam tháo gỡ hết hệ thống kế hoạch hóa trung ương, xóa bỏ hợp tác xã, và tư hữu hóa hệ thống y tế; mặt khác, chính quyền vẫn muốn các trường đại học quốc gia nằm trong vòng cương tỏa của mình.
Thiết tưởng ở một nước được coi là “do dân và vì dân”, “dân nói, dân bàn, dân kiểm tra” thì quyết định học phí ở trường công lập là do cơ quan dân cử quyết định, chứ sao lại cần quyết định của Bộ Chính trị Đảng? Bộ Chính trị Đảng quyết định những vấn đề trong phạm vi liên quan đến Đảng và được Đại hội Đảng hay BCH Trung ương giao cho, kể cả cử Đảng viên ra tranh cử các chức vụ trong chính quyền, qua đó mà lãnh đạo chính quyền, chứ sao lại quyết định giùm chính quyền. Vấn đề đặt ra ở trên ít nhất phải dựa vào nguyên tắc về quyền lực của nhà nước mà Hiến pháp đề ra. Nếu không nó chỉ là thủ thuật chính trị khá lắt léo. Tại sao BCT phải quyết định thì câu trả lời sẽ như sau: Ồ, rồi thì vấn đề cũng sẽ đem ra Quốc hội bàn để quyết định chứ.
Trong suốt năm 2003, và cho tới bây giờ, hàng loạt những kiến nghị tới tấp gửi lên tới cả cấp tối thượng, hàng loạt những bài viết trên gần chục tờ báo, nhưng dường như tất cả những sự đánh động đó cũng chỉ như ném đá giữa... biển khơi. Chúng tôi lật lại vấn đề này xem như một kênh phản biện để Đảng, Nhà nước và Chính phủ xem xét lại một cách nghiêm túc. Và nói như ông Hiển: Để tránh sự trừng phạt của… đất trời!
Ước đoán rằng hiện nay một phần ba thế giới thuộc văn hóa duy lý (rationalist culture), trong khi đó, hai phần ba còn lại vẫn chủ yếu thuộc văn hóa trung đại (premodern), tức vẫn chưa đề cao lý luận bao nhiêu, và nếu có thì cũng chỉ xem lý luận như là phương tiện chứ chưa phải mục đích. Sự suy nghĩ và hành động của con người trong văn hóa bất duy lý (non-rationlist culture) chịu ảnh hưởng của niềm tin tôn giáo, của các đấng thiêng liêng, thần quyền, huyền bí… hơn tính trần tục. Trong khi đó, người ta vẫn tin vào tôn giáo hay thần quyền ở văn hóa duy lý (tuy ngày càng gia giảm) nhưng cân bằng lại và có khi áp đảo bằng cách vận dụng lý luận để bảo đảm tính hợp lý của mọi vấn đề.
Cái việc thất bại ấy có nguyên nhân đầu tiên là việc xây dựng chương trình. Từ lâu lắm rồi chúng ta làm chương trình giáo dục bộ môn lịch sử theo quan điểm, theo cách nhìn rằng đây là một vấn đề của hệ tư tưởng chứ không phải của một bộ môn khoa học. Hai cái này khác nhau. Ta dùng lịch sử để làm cái việc tuyên truyền quảng bá hệ tư tưởng mà hệ tư tưởng ở đây lại cũng còn một chiều... Trong khi lịch sử là một bộ môn khoa học mà như nhiều người nói nó lại còn là nghệ thuật, là văn học, văn hóa nữa.
