Sức khỏe - môi trường
Hệ quả là ngày nay rất nhiều sông rạch ở nước ta đang trong tình trạng ô nhiễm ở mức báo động. Chất lượng không khí ở những vùng kĩ nghệ và thành phố lớn cũng bị ô nhiễm ở mức báo động. Với những hóa chất có khả năng gây ung thư như vừa kể trên, không ai ngạc nhiên khi thấy tần suất bệnh ung thư trong cộng đồng càng ngày càng gia tăng. Hai thập niên phát triển kinh tế đã giúp nâng cao thu nhập cho người dân, nhưng e rằng cái giá về suy giảm chất lượng cuộc sống mà chúng ta phải trả vẫn chưa được cân đo đúng mức. Nếu không quan tâm ngay từ bây giờ, thu nhập kinh tế có thể sẽ không bù đấp được cho những hao hụt trong chi tiêu cho các dịch vụ sức khỏe
Một năm trước đây, Thạch Sơn lên trang nhất của báo chí trong nước như một "làng ung thư". Quan chức chính phủ tới, lấy mẫu nước và nhìn vào thống kê sức khỏe. Sau đó họ bỏ đi, và cả làng không nghe tin gì từ họ kể từ đó.
Giống như nhiều quốc gia đang phát triển, Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng CS đã chọn con đường công nghiệp hóa nhanh chóng để tạo sự giàu có, nhưng cũng để lại những hậu quả nghiêm trọng về môi trường thiên nhiên và sức khỏe cộng đồng.
Hiện nay mặc dầu thế giới đã có luật về biển (Law of the Sea) rất rõ ràng để giải quyết các vấn đề trên biển cả giữa các quốc gia. Nhưng lại không có luật quốc tế về các vấn đề sử dụng và khai thác tài nguyên sông ngòi chảy qua các quốc gia liên hệ. Hội nghị thế giới về nước (World Water Week) tổ chức thường niên trong dịp ngày quốc tế nước (World Water Day) ở Thụy Điển do các nhà khoa học ở các viện nghiên cứu tổ chức đã có dự thảo từ nhiều năm qua về luật quản lý sông và các nguồn nước ngọt giữa các nước, đã thường xuyên kêu gọi các nước và Liên Hiệp Quốc quan tâm
Cái giá cho việc huỷ hoại nầy người dân phải trả trong nhiều năm tới, mọi người đều phải gánh chịu trong khi đó lợi nhuận của nhà đầu tư thì… vào túi riêng họ. Vào tháng 8 năm nay, nhà sản xuất bột ngọt Vedan mới thông báo rằng lãi ròng trong nửa năm 2008 của họ đã tăng 13 % lên thành 8.5 triệu USD. Doanh số nửa năm đầu là 182.7 triệu USD tăng 24.5% so với nửa năm đầu 2007. Sỡ dĩ Vedan tăng nhanh như vậy là vì họ tiết giảm tối đa chi phí bảo vệ môi trường, chỉ đầu tư một hệ thông lọc nước thải “ làm màu ” hòng che giấu những đường ống chằng chịt dài trên 1,000 mét chôn giấu tuồn nước thải độc hại ra sông.
Thật khó để nghĩ, nên liên hệ thái độ cứng rắn hiện nay của Đồng Nai với sự bất lực, không phát hiện ra những vi phạm kéo dài suốt 10 năm qua của Vedan; hay nên liên hệ với khoản phạt tiền mà Bộ Tài nguyên Môi trường kiến nghị. Theo quyết định của Bộ, Vedan phải truy nộp một khoản phí bảo vệ môi trường lên đến 127 tỷ đồng. Cho dù nhiều ý kiến nói rằng mức truy thu này vẫn chưa thấm gì so với lợi nhuận mà Vedan thu về do không xử lý nước thải trước khi đổ ra môi trường thì con số này cũng là một khoản tiền lớn hơn mức phạt lâu nay áp dụng
Nông dân sẽ là người bị ảnh hưởng đầu tiên và nặng nề nhất. Điều quan trọng hơn là qua đợt này, đàn bò sữa trong nước chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng và suy giảm trầm trọng. Ngành chăn nuôi bò sữa của cả Nhà nước, của doanh nghiệp và nông dân đã mất bao công sức gây dựng sẽ bị tổn thương nặng nề. Người dân vừa ngóc cổ lên đã phá sản, khó mà gượng dậy nổi. Vì thế, các cơ quan chức năng phải có thông tin chính xác, cụ thể, có chính sách hướng dẫn rõ ràng để giải tỏa ách tắc cho chăn nuôi và sản xuất kinh doanh của nông dân và doanh nghiệp
Nhiều cơ quan và quan chức thiếu tử tế đã bị một công ty thiếu tử tế mua chuộc, mà ông gọi đó là “cuộc chiến đạo đức”. Đúng vậy, xem cái cách Vedan chiêu đãi các quan chức và lãnh đạo báo chí ở những khách sạn sang trọng bậc nhất, nhìn “những phong bì luôn luôn là đô la” vào dịp cuối năm, những chuyến du lịch Taiwan bằng tiền Vedan… chúng ta mới thấy đau xót và hổ thẹn cho một dòng sông đã qua đời.
Ăn vào chất melamine, thứ được sử dụng trong quy trình sản xuất chất dẻo và phân bón, có thể gây ra suy dinh dưỡng và tổn hại đến thận. Những vụ bê bối về kiểm định chất lượng hàng hóa của Trung Quốc trước đây bao gồm kem đánh răng, hải sản, vỏ xe, dược phẩm và đồ chơi trẻ em. Các nhà phân tích cho biết họ đã nhấn mạnh tới mặt tiêu cực của hệ thống chính trị mà trong đó trách nhiệm bị hạn chế và những xung đột quyền lợi xảy ra tràn lan.
Ngay từ cuối năm đầu tiên Vedan đi vào hoạt động khi tháng 10. 1994 người dân chài lưới trên sông Thị Vải ở huyện Nhơn Trạch, huyện Long Thành tỉnh Đồng Nai và huyện Tân Thành tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu đồng loạt thất thanh lên tiếng về cuộc sống khốn khổ của họ vì cá lớn, cá nhỏ, tôm, cua chết nổi lềnh phềng trên sông Thị Vải, cá sống không còn để đánh bắt! Sản lượng tôm cá thất thu tới 90%! Tháng 12 năm đó Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường Đồng Nai điều tra, xử lí việc sản xuất gây ô nhiễm nước sông Thị Vải của công ty Vedan.
Cho dù có những tuyên bố sắt đá, không phải chính phủ nào trên thế giới cũng có đủ quyết tâm để bảo vệ môi trường. Ở đâu cũng cần những tổ chức của dân, những tổ chức thực sự phi chính phủ để giải quyết những vấn đề thiết thực. Nếu người dân bên dòng sông Thị Vải, người dân chịu chung dòng nước ô nhiễm của kênh Ba Bò có thể tự hình thành các hiệp hội bảo vệ môi trường, chắc chắn các nhà máy ở Bình Dương không thể gây ô nhiễm kéo dài như vậy, chắc chắn Vedan đã bị "nhân dân đóng cửa" từ cả chục năm nay. Trong vấn đề môi trường, đôi khi cần phải có những hoạt động kiên quyết kiểu như tổ chức Hòa Bình Xanh, lăn xả vào ngăn chặn những đoàn tàu chở nguyên liệu hạt nhân, dầu cọ, và săn bắt những loài cá hiếm.
