Bàn về Độc Quyền trong Chính Trị

Có nhiều quan điểm cho rằng chính Mác, Lenin,... đã đẻ ra một hệ thống tư tưởng cộng sản chủ nghĩa(communism) mang sắc thái độc quyền về chính trị, kinh tế. Chính CNCS đã sản sinh ra đồng loạt các hệ thống chính trị-kinh tế-văn hóa độc quyền tại những quốc gia mà nó lãnh quyền chỉ đạo như Liên Xô, Đông Âu,Trung Quốc, Cu Ba, bắc Triều,... thông qua chính đảng CS. Thực hư của vấn đề độc quyền như thế nào, Văn tôi xin được mạn phép đánh giá qua loạt vấn đề bàn về độc quyền sau:

Độc quyền
Độc quyền(monpoly) chính là sự áp đặt("độc") mà một tổ chức hay một cá nhân thông qua các dạng sức mạnh nào nào đó("quyền") để phục vụ, thỏa mãn các nhu cầu lợi ích của mình.

Muốn có được độc quyền thì cá nhân hay tổ chức phải xây dựng cho mình một cơ chế phục vụ cho nó thì gọi là cơ chế độc quyền. Thường thì những cơ chế này càng ngày càng tinh vi, và nó còn được đan xen với một số quyền lợi chung khác nên rất khó để đánh giá được đâu là độc quyền tuyệt đối và đâu là tương đối.

Trong chính trị, độc quyền là sự biểu hiện ở chừng mực nào đó cho sự độc tài. Nó ẩn nấp rất kỹ dưới chiêu bài độc lập, văn hóa, hào bình và ổn định.

Trong kinh doanh, độc quyền là sự biểu hiện của nền kinh tế phi thị trường. Nó chống lại quy luật cạnh tranh bình đẳng, nhưng vì những bất cập của cơ chế thị trường trên toàn thế giới mà độc quyền kinh tế vẫn có chỗ đứng và đôi khi nó lại trợ giúp để bổ khuyết những thất bại của sự cạnh tranh yếu kém.

Trong văn hóa thì độc quyền thường được phục vụ những mưu cầu chính trị xã hội hơn là để bảo vệ bản sắc văn hóa riêng biệt.

Trong Khoa học thì độc quyền luôn đi cùng với chia sẻ, nhất thiết trong lĩnh vực này cần phải có cái hai yếu tố này. Chia sẻ để thúc đẩy sự phát triển giúp thế giới tiến tới những vinh quang mới. Song độc quyền cũng rất cần thiết, nếu như cảm thấy rằng sự chia sẻ có thể tạo cơ hội cho những kẻ xấu áp dụng làm ảnh hưởng đến an ninh, đạo đức, văn hóa và ổn định.

Nguồn gốc của sự độc quyền

Con người hay các sinh vật khác luôn có xu hướng làm lợi cho bản thân cũng như duy trì điều đó.

Những lợi ích mà một con đực đơn phương khi chiếm hữu một con cái tốt sẽ duy trì nòi giống cho bản thân nó. Hay đàn người trong thời kỳ nguyên thủy đã bắt đầu chung sống trên một lãnh thổ riêng, đánh dấu lãnh thổ đó là của mình chính là biểu hiện ban đầu của sự độc quyền.

Thường thì sự bắt đầu của những ham muốn và quyền lợi là nằm trong cá nhân, nhưng hoàn cảnh cộng với sự tiến hóa con người có xu hướng chuyển sang thời kỳ thành từng nhóm, từng tổ chức để dễ hoạt động. Đó không phải là vì thế giới đang chuyển hướng sang thời kỳ CSCN bầy đàn, tính cộng đồng mà thực ra là sự biến tướng của những đòi hỏi độc quyền cá nhân lên cao mà thôi.

Nếu như các cá nhân phát triển bình đẳng và ngang hàng trí tuệ như nhau thì chắc chắn độc quyền không có cơ hội để hình thành. Nhưng tự nhiên lại thật 'bất công' là luôn sinh ra những cá thể thông minh, tài năng và may mắn cũng như những cá thể khác ngu đần và dại dột. Những kẻ thông minh thì biết dựa vào thế mạnh của mình để tạo ra được những lợi ích so với cộng đồng, nhưng vì không phải lúc nào nó cũng thông minh và con cháu của nó cũng tài giỏi nên chính nó đã biết lợi dụng sự thua kém của cộng đồng mà "sáng tạo" ra những cơ chế độc quyền nhằm kéo dài vị thế của nó.

Do đó độc quyền được sản sinh từ bóng tối của con người chứ không phải là sự phát triển tự nhiên của nhân loại.

Điểm qua các thể chế độc quyền

Xu hướng chung của nhân loại đang càng ngày càng đẩy lùi sự độc quyền chính trị để tiến tới một xã hội bình đẳng và minh bạch. Tuy nhiên để làm được điều đó nhân loại chúng ta cần phải đấu tranh nhiều hơn nữa mới đẩy lùi được nó, sự độc quyền chính trị đã và đang thách thức sự tiến bộ chung.

Nếu điểm qua chúng ta có thể thấy thời kỳ nô lệ, phong kiến thì các mãnh chúa, quan lại được dựng lên nhờ những chiến thắng bằng vũ lực và sau đó cũng cai quan bằng vũ lực, kết hợp nghệ thuật cai trị với những thứ tôn giáo ru ngủ đã làm cho chúng duy trì sự độc quyền qua nhiều thế hệ:

Con vua thì lại làm vua
Con sãi ở chùa thì quét lá đa
Bao giờ dân nổi can qua
Con vua thất thế lại ra quét chùa

là chính thế.

Trong các thể chế hiện nay ít nhiều đều có sự độc quyền của các đảng phái chính trị và tầng lớp phía trên. Nhưng nguy hiểm nhất vấn là những quốc gia thiếu sự cạnh tranh về một trong hoặc hầu hết các lĩnh vực tôn giáo, bầu cử, điều hành, thông tin... như các quốc gia cộng sản đến những nền 'dân chủ' như Thái Lan, Pakistan, Saudi Arabia...Cho dù mức độ nặng nhẹ khác nhau nhưng nó là rào cản và là những áp chế đang gây khó khăn cho chính những người dân các nước sở tại. Điều đáng nói là chính những cơ chế độc quyền chính trị này đã là mảnh đất để các hình thức độc quyền khác bon chen và không ngừng vươn vòi bạch tuộc cấu xé lên người dân.

Việt nam chúng ta đã và đang có hệ thống chính trị độc quyền, hệ thống kinh tế thiếu minh bạch.

Bằng chứng là điều 4 hiến pháp Việt Nam đang áp đặt chế độ đảng trị: một thể chế độc quyền có tổ chức. Một 'chính' thể được xây dựng từ quá khứ để áp đặt lên hiện tại.

Trong khi đó thì chỉ số về mức độ cạnh tranh của WB cho chúng ta thấy ảnh hưởng của sự độc quyền, của Chủ nghĩa tư bản thân hữu đang đánh cắp sự công bằng so với các nước khác.

(còn tiếp)