Chiến hạm Trung Quốc cập bến Miến Điện, khiêu khích đối thủ hải quân Ấn Độ

Nguồn: Ben Arnoldy, Christian Science Monitor

neofob, X-Cafe chuyển ngữ

30.08.2010

Trung Quốc và Ấn Độ có những tham vọng đan xen lẫn nhau ở Ấn Độ Dương. Vì thế khi Trung Quốc triển khai phạm vi hoạt động hải quân, Ấn Độ bị buộc phải xem xét làm sao để tái lập vị trí dẫn đầu ở Ấn Độ Dương.

Hai chiến hạm Trung Quốc cập bến một cảng của Miến Điện hôm Chủ Nhật, làm nổi bật sự hiện diện hải quân đang mở rộng của Trung Quốc gần một anh khổng lồ Á Đông đang lên khác, Ấn Độ.

Cơ quan thông tấn Trung Quốc Tân Hoa Xã mô tả chuyến cập bến hữu nghị là chuyến đầu tiên của chiến hạm Trung Quốc ở Miến Điện -- còn được biết đến với tên Myanmar. Điều này xảy ra vào dịp những căng thẳng giữa Bắc Kinh và New Delhi trong đó có cả việc Ấn Độ ngưng trao đổi quân sự với Trung Quốc theo như tường trình.

Cho dù hai anh khổng lồ Á Đông chia sẻ đường biên giới tranh chấp ở Himalaya, Ấn Độ Dương có thể trở thành một điểm nóng nghiêm trọng vì những những tham vọng đan xen. Bắc Kinh đang xây dựng những hải cảng quanh Ấn Độ để trợ giúp những tuyến hải hành trong khi đó giới chức an ninh của Ấn Độ thì đang tranh luận làm cách nào để tái lập vai trò dẫn đầu ở Ấn Độ Dương.

"Với vụ cập bến này tôi cho rằng không có gì cần phải làm. Chỉ cần để ý kỹ," P.K. Ghosh cho hay, một thành viên kỳ cựu của Observer Research Foundation ở New Delhi và là sỹ quan hải quân về hưu. Thế nhưng Trung Quốc, ông nói, đang gởi một tín hiệu. "Thông điệp ngầm là một thông điệp chiến lược: 'Coi này, chúng tôi đang ở trong khu vực và chúng tôi có thể hoạt động trong khu vực.'"

Xâu hạt trai của Trung Quốc

Trong những năm gần đây, Trung Quốc mở rộng những hải cảng ở những nước có đường biên giới với Ấn Độ bao gồm Pakistan, Bangladesh, Sri Lanka, và Miến Điện. Các nhà chiến lược của Ấn Độ coi những dự án đó là "xâu hạt trai" bao vây Ấn Độ ở sân sau chiến lược của họ.

Tiến sĩ Ghosh chỉ ra rằng mấy hải cảng là những công trình thương mại, không được thiết kế cho căn cứ hải quân. Thế nhưng, ông nói thêm, "nếu tình thế bắt buộc, họ chắc có thể dùng nó làm căn cứ."

Ấn Độ Dương chỉ trở nên quan trọng đối với cả Ấn Độ và Trung Quốc khi mà sự liên thông của họ với nền kinh tế thế giới gia tăng. Ấn Độ Dương là Con Đường Tơ Lụa của thế kỷ 21, vận chuyển dầu hỏa của vùng Vịnh và khoáng sản của Châu Phi đến hai nước đông dân nhất thế giới.

Việc bảo đảm an toàn những hải trình -- đã có thời là phạm vi của Vương Quốc Anh, kế đó là Hoa Kỳ -- có thể diễn tiến theo hợp tác thay vì cạnh tranh nhằm bao gồm Ấn Độ và Trung Quốc. Tất nhiên cả hai nước đã tham gia vào việc ra tay bảo vệ tàu thuyền khỏi hải tặc ở Somalia.

Thế nhưng để Ấn Độ thực hiện tham vọng của mình để có thể triển khai Hải quân đi xa nhằm bảo vệ tiếp cận kinh tế hải ngoại, họ cần tiếp cận trước tiên những hải cảng trong vùng -- một số trong đó bây giờ đang nằm
trong bành trướng của Trung Quốc.

"Chúng tôi chứng kiến chuyện đó xảy ra ở Sri Lanka. Khi Delhi bỏ qua lời mời của Colombo (Sri Lanka) để xây dựng một hải cảng mới ở Hambantota, Trung Quốc nhảy vào," C.Raja Mohan, biên tập viên về quan hệ chiến lược của Indian Express cho hay tại một buổi nói chuyện trước công chúng tại New Delhi tháng trước.

Ấn Độ và Trung Quốc: một mối quan hệ rối rắm

Làm phức tạp thêm vấn đề là sự cảnh giác từ New Delhi đối với Trung Quốc. Trong khi hai gã khổng lồ Á Đông tìm thấy mục tiêu chung về biến đổi khí hậu và mở rộng thương mại song phương, những chuyện ăn miếng trả miếng trong giao thiệp có từ cuộc xâm lăng của Trung Quốc vào năm 1962 tiếp tục làm cản trở những mối quan hệ tốt đẹp hơn.

Hai nước thất bại trong việc giải quyết những tranh chấp ở Himalaya vào đầu thập niên này. Việc này làm Ấn Độ củng cố cơ sở hạ tầng ở biên giới nhằm đối phó với những cuộc xâm nhập của Trung Quốc.

Mới đây, Bắc Kinh từ chối cấp chiếu khán cho một vị tướng Ấn Độ dự tính tham dự cùng một phái đoàn quân sự đến Trung Quốc -- tin đồn rằng ông ta giám sát những hoạt động quân sự ở phần Kashmir do Ấn Độ kiểm soát. Một tờ báo Ấn Độ tường thuật hôm thứ Bảy rằng Ấn Độ đáp trả bằng cách ngưng các hoạt động trao đổi quân sự. Khi được hỏi bởi AP, Trung Quốc nói rằng đây là điều mới mẻ trong khi phía Ấn Độ từ chối bình luận.

Trong khi đó, tờ Indian Express tường thuật hôm thứ Bảy trên trang nhất rằng tờ Nhân Dân Nhật Báo đăng trên một diễn đàn một bài viết với tựa đề "Trung Quốc có thể phát động một cuộc chiến giới hạn nhằm vào Ấn Độ như thế nào?"

Trong lúc báo chí Ấn Độ làm nổi bật những khiêu khích của Trung Quốc, những quan chức ở Delhi đề cập một cách thận trọng, chú ý tránh đụng độ trực diện với Bắc Kinh.

Những bước kế tiếp của Ấn Độ

Thế nhưng trong số những chuyên gia hải quân của Ấn Độ, những động thái của Trung Quốc đã khuyến khích một cuộc thảo luận về việc làm sao Ấn Độ có thể khẳng định vị trí của mình ở Ấn Độ Dương.

Trong cuộc nói chuyện ở New Delhi tháng trước, Tiến sĩ Mohan biện luận cho một cách tiếp cận quả quyết hơn bao gồm những thoả thuận về căn cứ [hải quân] và yểm trợ hải quân cho những quốc gia yếu hơn ở ven bờ của Ấn Độ Dương.

Không có cường quốc nào có một hải quân đại dương có khả năng biểu dương sức mạnh mà không có quyền ra vào thực tế và những thỏa thuận chính trị cho 'hiện diện tiền phương,'" Mohan nói. "Điều này sẽ có nghĩa là việc tạo ra những thỏa thuận với những cảng thân thiện và những trạm bốc dỡ hàng ở những quốc gia khác sẽ tăng phạm vi, sự uyển chuyển, và khả năng duy trì hoạt động hải quân của Ấn Độ."

Mohan nói rằng điều này sẽ làm những nhà chiến lược Ấn Độ cảm thấy khó chịu. Trong nhiều thập niên họ đã phản đối bất cứ ai xây dựng "căn cứ hải ngoại" ở Ấn Độ Dương -- điều mà bản thân Ấn Độ bây giờ phải làm, Mohan lý luận.

Ghosh phản đối trở thành một đại ca trong vùng. Vào năm 2008, ông giúp tổ chức Indian Ocean Naval Symposium, một diễn đàn cho nói chuyện và hợp tác về những vấn đề chung giữa những người đứng đầu hải quân của 28 nước quanh Ấn Độ Dương.

"Thoạt tiên đã có nhiều sự e ngại trong suy nghĩ của nhiều quốc gia rằng đó là kế hoạch giữ kín là gì," Ghosh nói.

Ấn Độ, ông nói, đã cố gắng nhiều để giải thích rằng đây không phải là một nỗ lực để trở thành người anh cả nhưng để tạo một diễn đàn với Hải Quân Ấn Độ -- lớn nhất trong khu vực -- như là một "điểm tựa không can thiệp."

Đối với bây giờ, đó là tư thế đúng đắn cho Ấn Độ, Ghosh lý luận.

"Tôi tin chắc rằng nếu anh thủ gậy to, xin anh vui lòng nói chuyện nhỏ nhẹ," ông nói. "Tôi cho rằng có nhiều tiêu cực gắn liền với việc bị cho là bá quyền."