Việt Nam thất bại trong việc ngăn chận tiền đồng mất giá

Nguồn: Matt Steinglass, Financial Times

Diên Vỹ, X-Cafe chuyển ngữ

18.08.2010

Việt Nam hẳn đã hy vọng rằng việc giảm giá tiền đồng hôm thứ Ba sẽ ngăn chặn áp lực đi xuống của mệnh tiền này, nhưng vào hôm thứ Tư tại thị trường chợ đen, nó được mua với giá còn thấp hơn. Việc này cho thấy khả năng bị rớt giá thêm nữa.

Ngân hàng trung ương đã giảm 2 phần trăm giá trị tiền đồng ở mức 18.932 so với đồng Mỹ kim trong một cố gắng nhằm ngăn chặng nạn thâm thủng mậu dịch đang căng phồng. Nhưng hôm thứ Tư, tờ đồng được trao đổi với giá thấp hơn thế tại thị trường chợ đen, rơi xuống còn 19.480 so với 19.320 so với hôm trước.

Đầu tuần này, đã có một khoảng cách giữa tỉ giá giữa ngân hàng thương mại với mức 19.100 cho mỗi Mỹ kim và thị trường chợ đen với giá 19.260 hôm thứ Ba. Ngân hàng trung ương hy vọng việc giảm giá sẽ khép lại khoảng cách này, nhưng thay vì thế tỉ giá tại thị trường chợ đen vẫn tiếp tục đi xuống.

Thâm thủng mậu dịch của Việt Nam đã đụng mức 7,4 tỉ Mỹ kim trong bảy tháng đầu năm nay, tăng gấp đôi tầng suất của cùng thời gian năm ngoái. Các nhà kinh tế nói rằng áp lực liên tục trên tiền đồng cho thấy thâm thủng mậu dịch của Việt Nam sẽ tiếp tục tăng rộng, và nền kinh tế có thể gặp khó khăn trong việc đạt được dự đoán tăng trưởng 6,5 trong năm nay do Ngân hàng thế giới đưa ra.

"Tôi không cho rằng việc giảm 2 phần trăm trị giá tiền đồng sẽ giúp được gì nhiều cho nạn thâm thủng mậu dịch," Jonathan Pincus, người đứng đầu Chương trình Đào tạo Kinh tế Fulbright, một chi nhánh của Đại học Harvard tại Thành phố Hồ Chí Minh. "Nhưng tôi nghĩ rằng tờ đồng vẫn đang được đánh giá cao hơn giá trị thực, và đây là hướng đi đúng."

Việt Nam có một nền kinh tế thiên về xuất khẩu, và có một tỉ số thặng dư mậu dịch hằng năm với Hoa Kỳ, Nhật và Liên Âu. Nhưng các ngành công nghệ xuất khẩu phải nhập vào rất nhiều cơ phận, vì thế các doanh nghiệp có một sức tiêu hoá lớn đối với đồng Mỹ kim và ngày càng lớn hơn khi nền kinh tế phát triển. Trong những tuần qua, các doanh nghiệp đã không thể tìm đủ Mỹ kim cho nhu cầu của mình, và nhiều doanh nghiệp đã phải xoay sang thị trường chợ đen.

Trong khi đó, thâm thủng mậu dịch của Việt Nam hầu như hoàn toàn bắt nguồn từ việc nhập khẩu từ Trung Quốc, một quốc gia mà họ đang có tỉ lệ thâm hụt hàng năm vượt qua tỉ lệ thặng dư mà họ đã có được với các quốc gia giàu có hơn. Việt Nam xuất khẩu chủ yếu các nguyên liệu thô sang Trung Quốc và nhập về những mặt hàng tiêu dùng cao cấp và hàng công nghiệp. Điều này cũng tạo ra nhu cầu về đồng Mỹ kim.

Lê Đăng Doanh, cựu giám đốc Học viện Quản lý Kinh tế Trung Ương nói rằng đợt giảm giá này chắc không phải là lần duy nhất trong năm nay.

"Tôi không thấy có dấu hiệu các công ty sẽ dễ dàng mua Mỹ kim từ các ngân hàng," Ông Doanh nói. "Việt Nam đã không cân bằng nhu cầu tiêu thụ Mỹ kim của mình. Để cân bằng được việc này, Việt Nam cần một nguồn Mỹ kim mới, nhưng vẫn không thấy có dấu hiệu nào."

Ông Doanh nói nhu cầu về đồng Mỹ kim cũng đã càng tăng hơn nữa vì những người giao dịch tìm cách trao đổi trên khoảng cách lớn giữa những tài khoản tiền Mỹ kim và tài khoản tiền đồng trong ngân hàng. Đầu năm nay, chính phủ đã giới hạn tỉ giá tiền lãi trong các tài khoản tiền Mỹ kim ở khoảng gần 5 phần trăm để ngăn cản việc Mỹ kim hoá nền kinh tế, trong khi tỉ giá lãi của tiền đồng ở mức 10 phần trăm hoặc cao hơn.

Nhiều người ký gửi đã mượn tiền bằng Mỹ kim, mua lại tiền đồng và ký gửi vào ngân hàng để thu tiền lãi cao. Khi một khối lượng vay nợ đến thời kỳ đáo hạn vào tháng trước, nhu cầu về đồng Mỹ kim nhằm hoàn trả lại cho chúng nhảy vọt, kéo tỉ giá hối đoái ở thị trường chợ đen tăng theo.

"Tăng trưởng tín dụng trên đồng Mỹ kim đã lên rất nhanh gần đây, trong khi tăng trưởng tín dụng của tiền đồng thì chậm," Đào Trọng Khánh, tổng giám đốc điều hành của Ngân hàng Tiền Phong nói. "Ngân hàng trung ương đã phải giảm giá tiền đồng để hạ bớt áp lực."

Cuối cùng, ông Pincus nói, việc giảm giá là thái độ mới nhất của Việt Nam với ba tình trạng bế tắc: Quốc gia này đang tìm cách giữ nguyên một tỉ giá hối đoái cố định, chính sách tiền tệ độc lập, và một tài khoản tài sản kinh doanh mở trong cùng một lúc.

Trong khi quốc gia này đang cố gắng giữ những kiểm soát về tài sản kinh doanh, họ cũng nản lòng khi một số lượng lớn vàng và Mỹ kim bị giữ lại bên ngoài những ngân hàng chính thức.