Hoa Kỳ gõ cửa các nhà nuôi tôm châu Á sau vụ tràn dầu

Nguồn: Trần Văn Minh - AP, NPR

Diên Vỹ, X-Cafe chuyển ngữ

Trong khi dầu vẫn tiếp tục tràn tại vùng Vịnh Mexico, các nhà cung cấp hải sản ở Hoa Kỳ đang xoay sang châu Á để bảo đảm người Mỹ có đủ tôm cho các món ăn quen thuộc vào mùa hè này, nhưng bản thân các vựa hải sản ở nước ngoài cũng đang thiếu hụt hàng hoá.

Một số quốc gia trong khu vực sản xuất tôm nhiều nhất trên thế giới đang xoay trở để cung cấp đủ cho nhu cầu tôm ở địa phương vì những khó khăn về bệnh tật, hạn hán và khủng hoảng kinh tế. Sự cố tràn dầu là một thành tố đẩy cao giá cả, dẫn đến những ảnh hưởng trên thị trường tôm thế giới vốn đã đang bị eo hẹp.

Giá tôm He Vằn ở Việt Nam đang tăng cao nhất trong 10 năm qua, được bán ra với giá 13.50 Mỹ kim một kí, Bui Dung, một quản trị viên của cơ sở Minh Phú, nhà xuất khẩu tôm lớn nhất Việt Nam ở phía nam khu vực châu thổ sông Mekong thuộc tỉnh Cà Mau cho biết. Ông nói rằng đợt nắng nóng cùng với những chứng bệnh đã khiến sản lượng tôm nuôi trại ở Việt Nam xuống thấp. Sức tiêu dùng nội địa vẫn ở mức độ cao, ăn dần vào hàng hoá đông lạnh vốn thường để dành cho xuất khấu trước mùa thu hoạch tháng Tám.

"Nhu cầu tiêu thụ rất lớn, đặc biệt là từ Hoa Kỳ," Dung nói. "Chúng tôi nhận đơn đặt hàng từ các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ hầu như mỗi ngày, nhưng chúng tôi không thể đáp ứng được tất cả nhu cầu của họ."

Người Mỹ có sức tiêu thụ tôm không thể thoả mãn nỗi, trung bình mỗi người ăn khoảng 4 pound (1,8kg) hằng năm. Và trong khi tôm ở vùng Vịnh Mexico chỉ cung cấp khoảng 7 đến 9 phần trăm, sự cố tràn dầu chắc chắn sẽ tạo ra hoảng loạn vì thiếu hụt tôm trong thời gian ngắn ở các nhà hàng và siêu thị Hoa Kỳ, Fatima Ferdouse, người đứng đầu bộ phận khuyếch trương thương mại của Infofish, một tổ chức liên quốc gia của ngành thuỷ sản trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương đóng tại Malaysia cho biết.

"Họ đang bị phản ứng ngược vì trong thị trường Hoa Kỳ, họ dự định sẽ bán lượng tôm nội địa từ vùng Vịnh Mexico trong mùa hè, giờ đây họ lại chẳng có được nguồn tôm này," bà nói chuyện qua điện thoại. "Vì thế họ phải tìm cách bù đắp thiếu hụt. Họ trở nên hốt hoảng và con đường dễ nhất là nhập khẩu - họ không còn chọn lựa nào khác."

Theo Infofish, giá tôm bán sỉ đã tăng khoảng 15 đến 20 phần trăm kể từ khi giếng khoan dầu của PB bị nổ 10 tuần trước, dẫn đến sự cố đứt ống dầu dưới đáy và làm hàng triệu lít dầu tràn vào vùng Vịnh.

Gavin Gibbon, phát ngôn viên của Học viện Thuỷ sản Quốc gia Hoa Kỳ, một tổ chức thương mại, nói rằng người Mỹ có thể thấy giá cả các món tôm tăng lên trong thời gian ngắn, nhưng ông hy vọng rằng sức sản xuất của châu Á sẽ tăng lên, giúp người tiêu dùng không cảm thấy bị ảnh hưởng quá lâu.

"Đây là món hải sản được tiêu thụ nhiều nhất ở Mỹ," ông nói. "Người ta ăn tôm nhiêu hơn là cá Ngừ đóng hộp."

Eduador là quốc gia duy nhất nằm ngoài châu Á trong số năm nước nhập khẩu tôm nhiều nhất vào Hoa Kỳ. Hơn một phần ba của tổng số gần 550 nghìn tấn tôm nhập khẩu bởi Hoà Kỳ trong năm ngoái đến từ Thái Lan, quốc gia xuất khẩu tôm nhiều nhất, Infofish cho biết.

Thái Lan vẫn là một nhà cung cấp ổn định, đa phần không bị ảnh hưởng bởi loại vi khuẩn đã gây thiệt hại giống tôm ở Bangladesh và Indonesia, nhà cung cấp nhiều thứ nhì vào Hoa Kỳ trong năm ngoái. Trong thời điểm từ tháng Giêng đến tháng Tư, trước khi vụ tràn dầu ở vùng Vịnh, lượng tôm nhập khẩu vào Hoa Kỳ từ Indonesia giảm 30 phần trăm so với một năm về trước. Nhập khẩu từ Thái Lan tăng khoảng 17 phần trăm trong cùng thời kỳ, theo dữ liệu của Infofish.

Năm ngoái là lần đầu tiên Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên Hiệp Quốc (FAO) dự tính sản lượng tôm nuôi trồng trên toàn thế giới bị suy giảm, hệ quả của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, đẩy nhiều nhà nuôi tôm đến phá sản. Nhưng giờ đây, trước khi thời điểm tiêu thụ tôm cao độ của mùa hè, thị trường hiện nằm trong tay của người bán.

Loại tômn lớn hiện đang thiếu hụt, đẩy giá tôm lên mức cao nhất trong hai năm qua, theo Infofish. Nhu cầu cho loại tôm He Vằn, vốn rất được ưa chuộng ở Nhật, đặc biệt tăng cao với giá tăng khoảng 1 Mỹ kim một pound (0,5 Mỹ kim một kí) kể từ đầu tháng Sáu.

"Nhu cầu trên toàn thế giới hiện rất cao. Cơn khủng hoảng kinh tế dường như đã qua đi, đặc biệt các thị trường Hoa Kỳ và Nhật đang thật sự đòi hỏi rất nhiều tôm," Helga Josupeit, một viên chức thuỷ sản tại GLOBEFISH, một chương trình của FAO ở Rome chuyên theo dõi việc mua bán cá và xuất bản các báo cáo về giá cả cho biết. "Nếu ai muốn đầu tư vào một trại nuôi tôm, có thể họ sẽ kiếm được một số lãi."

Một số nhà nuôi tôm nói rằng thật mỉa mai khi Hoa Kỳ hiện bắt buộc phải dựa dẫm vào các nhà cung cấp nước ngoài nhiều hơn nữa để đáp ứng nhu cầu. Năm 2004, cũng những nhà đánh bắt tôm ở vùng Vịnh Mexico này đã thành công trong việc vận động Washington đánh thuế chống lại việc nhập khẩu tôm ồ ạt từ Việt Nam, Thái Lan, Ấn Độ, Ecuador, Brazil và Trung Quốc, cáo buộc những nước này tràn ngập thị trường tôm Hoa Kỳ với giá rẻ một cách giả tạo.

"Thật tốt khi thấy những nhà nhập khẩu tôm Hoa Kỳ quay lại Việt Nam," người nuôi tôm Nguyễn Tất Thắng nói. "Nhưng tôi quan tâm hơn việc tôi kiếm lãi được bao nhiêu từ trại tôm này, hiện tôi cũng chưa thấy tăng vì giá cả sản xuất cũng đang lên."