Nguyễn Văn Tuấn - Phó thủ tướng quá lạc quan!

Nguồn: blog Nguyễn Văn Tuấn

13.06.2010

Phó TT Nguyễn Sinh Hùng: Cách chức hết thì lấy ai làm việc?

Định không nhìn, không đọc, không nghe các tin tức về đường sắt cao tốc nữa, nhưng vẫn không giữ được lòng, không thoát khỏi cái câu phát biều của ông phó thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng rằng “Thu nhập bình quân đầu người hiện nay 1.200 USD, nhưng với tốc độ tăng trưởng kinh tế tương lai thì đến 2020 sẽ là 3.000 USD, và lần lượt tăng 6.000, lên 12.000 và sẽ đạt 20.000 năm 2050”. Không hiểu ông phó thủ tướng dựa vào đâu mà phát biểu như thế, vì theo Ngân hàng  Thế giới thì hiện nay (2010) thu nhập bình quân ở nước ta chỉ dưới 1000 USD (chứ không phải 1200 USD). Ngoài ra, “bức tranh” này xem ra rất đẹp.  Tương lai xán lạn.  Nhưng chúng ta thử làm “exercise” trí tuệ cuối tuần xem bức tranh tương lai ông vẽ có phù hợp với thực tế không.

Để thấy bức tranh của ông phó thủ tướng vẽ, chúng ta phải đưa những con số này vào một bảng số liệu để ngắm:

Thấy gì qua những con số đó?  Theo tôi thì đó là những phác họa lạc quan.  Quá lạc quan thì đúng hơn.  Để chỉ ra sự lạc quan, chúng ta cần phải tìm hiểu xem cách ông phó thủ tướng làm toán ra sao, rồi mới chỉ ra cái sai của ông được. Ông này có bằng tiến sĩ kinh tế, nên chắc chắn ông có bằng chứng và tính toán, vì vậy phải cẩn thận khi phản biện ông phó thủ tướng :-).

Những giả định đằng sau cách tính của ông phỏ thủ tướng

Dân số nước ta hiện nay là khoảng 85.789 triệu.  Theo thống kê thì tỉ lệ tăng trưởng dân số trung bình mỗi năm là 1.2%.  Do đó, dân số nước ta năm 2020 là khoảng 96.6 triệu, và tăng lên 138.2 triệu vào năm 2050.

Theo con số ông trình bày thì GDP năm 2010 là 106 tỉ USD và với dân số 85.789 triệu, thì thu nhập bình quân khoảng 1236 USD.  Như vậy, đây chính là cách tính của ông phó thủ tướng: lấy GDP chia cho dân số trong năm.   Vậy thì chúng ta thử theo cách tính này của ông để kiểm tra con số ông nói cho năm 2020 có hợp lí không.

Theo ông phó thủ tương, đến năm 2020, thu nhập bình quân sẽ tăng lên 3000 USD, vì GDP nước ta lúc đó là 300 tỉ USD.  Gọi năm GDP năm 2010, 2011,…, 2020 là y(t), với t = 1, 2, 3, …10.  Theo ông Hùng thì y1 = 106 và y10 = 300.  Vì tốc độ phát triển kinh tế tăng dần so với năm trước, tức là y(t) = k*y(t-1), trong đó k là tỉ lệ phát triển so với năm trước.  Vấn đề, do đó là giải phương trình đó để tìm k.  Chỉ cần vài thủ thuật đại số, tôi có được k = 1.10.  Nói cách khác, tỉ lệ tăng GDP phải là 10% mỗi năm và liên tục trong vòng 10 năm, thì chúng ta mới có GDP bằng 300 tỉ năm 2020.

Nhưng trong thời gian 2030 đến 2050 thì ông phó thủ tương chuyển “ga” về cách tính.  Vẫn sử dụng mô hình trên, dễ dàng thấy ông giả định rằng tỉ lệ phát triển GDP lúc đó là 7%, để năm 2040 tổng GDP là 1400 tỉ USD, và năm 2050 là 1578 tỉ USD.  Với những GDP này thì thu nhập bình quân nước ta mới ~11000 USD năm 2040 và 20000 USD năm 2050. Với cách tính và thông số trên, tôi có thể lặp lại tất cả những con số của ông phó thủ tướng, vì vậy tôi chắc rằng đó là giả định của ông trong khi tính toán.

Nói tóm lại, ông phó thủ tướng đã dựa vào 3 giả định:

(a)    Dân số tăng khoảng 1.2% mỗi năm;

(b)   GDP trong thời gian 2010 đến 2030 tăng 10% mỗi năm, liên tục trong vòng 20 năm;

(c)    GDP trong thời gian 2030 đến 2050 tăng ~7% mỗi năm, liên tục trong vòng 20 năm.

Vấn đề giả định

Có thể nói rằng giả định của ông phó thủ tướng là quá lạc quan.  Trong quá khứ chưa thấy năm nào nước ta có tốc độ phát triển 10% mỗi năm.  Hình như (?) cũng chưa có quốc gia nào trên thế giới có tốc độ phát triển thần kì như thế (10% mỗi năm trong suốt 20 năm liền).  Vậy thì, chúng ta có thể nói rằng giả định (hay cách tính) của ngài phó thủ tướng có vấn đề.

Nếu như tốc độ phát triển kinh tế hiện nay (6%/năm), thì đến năm 2020, GDP của VN là 190 tỉ USD, và thu nhập bình quân lúc đó là 1936 USD.  Có lẽ con số này thực tế hơn.  Vậy, chúng ta thử giả định thực tế hơn xem sao: trong thời gian 2010 – 2030, tỉ lệ tăng trưởng GDP là 6% mỗi năm (trong suốt 20 năm liền); trong thời gian 2030 – 2050, tỉ lệ tăng trưởng chậm lại khoảng 4%/năm (trong suốt 20 năm liền).  Với những giả định này, chúng ta có một bức tranh khác với bức tranh của ngài phó thủ tướng.  Chúng ta thử so sánh 3 bức tranh như sau:

Như vậy, với giả định thực tế hơn, chúng ta dễ dàng thấy những gì ông phó thủ tướng cung cấp quá lạc quan.  Theo cách tính này đến năm 2050, thu nhập bình quân chỉ ~5400 USD, chứ không phải 20000 USD như ông ước tính.  Đương nhiên, những con số này là nói theo thời giá hôm nay.

Bạn đọc khó tính sẽ nói cách tính đó (của tôi và của ông phó thủ tướng) quá đơn giản.  Tôi cũng nghĩ như thế.  Nhưng ở đây, mục đích là để có một cái nhìn xa, cái nhìn tổng quan, và quan trọng hơn là kiểm tra / phản biện những con số của ông phó thủ tướng đưa ra.

Quay lại vấn đề đường sắt cao tốc: cách nói của ông phó thủ tướng là nhằm chứng minh rằng đến năm 2050 thì thu nhập bình quân ở nước tađứng vào hàng có thu nhập cao, và do đó VN "phải" có con đường sắt cao tốc.  Nhưng vấn đề là tại sao?  Tại sao phải 20,000 USD mà không là 10,000 USD hay một ngưỡng khác?  Giả dụ như thu nhập cá nhân 20,000 USD là cái ngưỡng đế xây đường sắt cao tốc, thì câu phát biểu trên có nghĩa là đến năm 2050 Việt Nam nên xem xét siêu dự án đó? Tại sao những nước hiện nay có thu nhập cá nhân cao hơn ngưỡng đó họ không làm đường sắt cao tốc? Do đó, lí giải của ông phó thủ tướng dựa vào thu nhập bình quân thiếu tính thuyết phục, và quan trọng hơn là sai ngay từ giả định mà tôi đã chỉ ra ở phần trên.

Ông phó thủ tướng còn có vài phát biểu rất đáng bàn thêm.  Thật ra, mỗi câu của ông trong bài phỏng vấn đều có vấn đề. Chẳng hạn như khi hỏi lí do "phải làm" thì ông cho rằng “vì không nước nào có diện tích dài như VN.”  Vậy Úc thì sao, nơi mà bay từ bang phía Nam sang bang phía Tây tốn cả 4 giờ bay, tức còn dài gấp mấy lần VN ta.  Úc không làm đường sắt cao tốc. Do đó, lí lẽ của ông phó thủ tướng xem ra .. thiếu lí lẽ.

Chỉ là một exercise cho vui trong ngày cuối tuần thôi.

NVT

TB. Có câu này của ông phó thủ tướng cũng hay: "Cách chức hết thì lấy ai làm việc?" Y chang như câu nói của ông cựu thủ tướng miền Nam (cụ Trần Văn Hương) nói về vấn nạn tham nhũng thời trước 1975.  Lịch sử đúng là lặp lại!

Có một câu khác tôi thấy hơi khó hiểu khi nói về sự lệ thuộc vào nước ngoài: "vì bú sữa hàng xóm nên không giành được quyền tự quyết." Hàng xóm nào? Trung Quốc hay Nhật?  Chắc là "nước lạ" rồi.  Câu nói cho thấy một thực tế là nước ta thiếu tự chủ?