Hàng chục người bị bắt, giam giữ trong cuộc đàn áp các blogger Việt Nam

Emily Alpert

Lê Quốc Tuấn. XCafeVN chuyển ngữ

Nguyễn Hoàng Vi bị xô ngã từ xe máy xuống đường trong một sự cố mà cô tin chẳng phải là một tai nạn. Cô nói với những nhà hoạt động, chín tháng sau, các cửa kính xe của cô đã bị đập vỡ khiến trầy xước cả mặt mũi tay chân cô. Các nhóm tranh đấu quyển con người cho biết, hộ chiếu của cô đã bị lấy đi vào mùa xuân năm ngoái.

Cô tố cáo, sau đó, vào tháng Mười Hai, vì cho rằng cô đang giấu "những vật bất hợp pháp" bên trong cơ thể, công an đã bắt giữ và lột truồng cô. Khi kêu cứu, thay vì giúp đỡ, các y tá Nhà nước đã cưỡng ép khám xét cô.

Các nhà hoạt động quyền con người nói, vì viết blog, cô đã bị nhắm mục tiêu.

Các nhà nghiên cứu thị trường cho biết, tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, gần như tất cả thanh thiếu niên đều có truy cập trực tuyến, làm cho Internet trơ thành một thực tế mới của cuộc sống. Hàng triệu blog đã xuất hiện trong tám năm qua. Công ty phân tích truyền thông xã hội Quintly thấy rằng, trong quá trình một năm, Việt Nam có tốc độ người sử dụng Facebook tăng trưởng nhanh nhất trên thế giới.

Nhưng, các nhà hoạt động cho biết, khi việc truy cập Internet bùng nổ tại Việt Nam, có một cuộc đàn áp của chính phủ đối với những người sử dụng Internet. Một báo cáo mới của Liên đoàn Quốc tế Nhân quyền và Ủy ban Việt Nam về Nhân quyền đếm được hơn 30 người bị cầm tù hoặc đang bị giam chờ xét xử vì xử dụng Internet, nhiều người bị tù trong nhiều năm vì viết blog về tham nhũng và các chủ đề nhạy cảm khác.

Các bản báo cáo còn khẳng định, hơn chục blogger khác đang bị quản thúc tại gia, những blogger khác nữa như cô Vi thì thường xuyên bị sách nhiễu và đe dọa. Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ và Bộ Ngoại giao đã không trả lời các yêu cầu lặp đi lặp lại được gửi qua email trong mấy ngày liền để tìm kiếm lời bình luận cho những điều đáng quan tâm. Cuộc gọi điện thoại đến Đại sứ quán không được trả lời vì văn phòng đã đóng cửa trong dịp Tết Nguyên đán.

Chính phủ Việt Nam đã bảo vệ các cáo buộc chống lại các blogger của mình, nói rằng những người vi phạm pháp luật đã bị trừng phạt phù hợp với "luật quốc tế về quyền con người". Các phương tiện truyền thông tin tức của nhà nước đã báo cáo rằng những blogger ấy "bóp méo sự thật" về các tổ chức Việt Nam và vu khống lãnh đạo.

Các nhà hoạt động nói rằng đất nước cộng sản này đang bắt chước Trung Quốc, cho phép truy cập Internet như một chìa khóa để thành công về kinh tế nhưng theo dõi những gì mọi người đọc xem và  trừng phạt những lời chỉ trích của nhà nước.

Theo một báo cáo mới, các luật lệ rắc rối cho phép người sử dụng Internet bị trừng phạt vì tội "tuyên truyền", "phá hoại đoàn kết dân tộc", và thậm chí các ý kiến ​​từ độc giả cũng có thể khiến bị truy tố ra tòa. Một blogger than phiền rằng chỉ viết về một trong những giấc mơ của mình cũng bị coi là "phỉ báng".

Bản báo cáo cho biết, hai năm trước, Tạ Phong Tần đã viết "Vì vậy, nhà nước thậm chí kiểm soát cả đến ước mơ của chúng tôi. Người dân chỉ được phép mơ những gì nhà nước cho phép được mơ! ".  Cùng với hai blogger khác,cô đã bị kết án 10 năm tù vào tháng Chín vì tuyên truyền chống nhà nước.

Việt Nam quá nhạy cảm với việc bất đồng quan điểm đến nỗi thậm chí còn đàn áp đến cả các lý tưởng yêu nước, các cuộc biểu tình phản đối tuyên bố củaTrung Quốc về các hòn đảo mà Việt Nam khẳng định chủ quyền . Chính phủ cũng đang soạn thảo nghị định mới áp đặt các lệ phí quá quắt cho việc đăng tải lên mạng Internet những gì "không phù hợp với lợi ích của nhà nước hoặc không phù hợp với thuần phong mỹ tục của Việt Nam", báo cáo của các nhóm nhân quyền nói.

Tuy nhiên, các blogger tiếp tục cao giọng. Các video loan truyền nhanh chóng cảnh công an cưỡng chế đất đai của nông dân đã thúc đẩy Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phải giải quyết sự việc. Các blogger giận dữ thúc giục công an phải thừa nhận đã bắt giữ một sinh viên 20 tuổi bị cáo buộc phổ biến các "tuyên truyền chống nhà nước", báo cáo nói.

Một blog ẩn danh mang tên Danlambao, thường xuyên phê phán thủ tướng, thậm chí còn thoát khỏi được một "lệnh khôi hài" nhằm cố gắng ngăn cấm các quan chức chính phủ và đảng vào đọc trang web này, phản pháo lại bằng một tuyên bố đầy thách thức rằng nhờ thế mà họ thu hút được nhiều độc giả hơn.

"Danlambao sẽ không khuất phục trước bất kỳ mệnh lệnh nào nhằm bịt ​​miệng chúng tôi từ nhà nước" trang web khẳng định. "Không chính phủ hay đảng phái chính trị nào có quyền lựa chọn cho người dân những thông tin họ có thể đọc, nghe hoặc trao đổi."

Trang blog vẫn tồn tại. Trong khi đó, các nhà lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã thực hiện một lời xin lỗi hiếm hoi cho nạn tham nhũng trong hàng ngũ của mình, một vấn đề mà các blogger từng tập chú đến.

Cuộc đàn áp các blogger là "chắc chắn là bị phản ứng ngược" Penelope Faulkner, Phó chủ tịch Ủy ban Việt Nam về Nhân quyền cho biết. "Đây là lý do tại sao Hà Nội lo lắng: Họ đã thúc đẩy việc truy cập Internet cho thương mại để rồi bây giờ họ sợ hãi là mình đã tung ra một cái gì không thể kiểm soát."

Bất chấp các vụ bắt giữ, "các nỗ lực nhằm kiểm duyệt internet chỉ là chuyện nực cười", ông Carl Thayer, giáo sư danh dự tại Đại học New South Wales Canberra của Úc nhận xét. "Internet là tờ là báo hàng ngày của dân chúng".

Khi những tin tức đặc biệt hiển thị trên trực tuyến, thế giới blog đã phát triển từ một diễn đàn nội bộ của những người bất đồng chính kiến ​​thành một lựa chọn phổ biến cho tin tức báo chí, các chuyên gia nói.

Mệt mỏi với quá trình xử lý mất thời gian để giải quyết thông tin, các nhà báo đã đang đi thẳng vào Internet. Các cựu quan chức với "uy tín cách mạng" hiện đang xuất hiện để rò rỉ các thông tin nhằm tiếp tục chương trình làm việc của mình trong một đảng chia rẽ nội bộ, và đấy là một trong những lý do khiến một số blogger quan trọng có thể thoát khỏi sự trừng phạt ngay cả khi những người khác phải sống mòn mỏi trong tù, các chuyên gia nói.

"Những người bị bắt đều là những người trẻ tại các quán cà phê Internet", ông Edmund Malesky, phó giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Duke cho biết. "Có vẻ việc bắt bớ ấy dễ dàng hơn. Đấy chẳng phải là những blog nguy hiểm nhất, và tất cả mọi người biết như thế".

Trong một tín hiệu quan trọng, thậm chí nhà nước còn thừa nhận đã đưa ra danh sách hàng trăm blogger riêng để bảo vệ mình, đài BBC báo cáo tháng trước. "Một mặt, họ ghét các phương tiện truyền thông xã hội vì đã vượt ra khỏi kiểm soát của họ," ông Alexander Vuving, một giáo sư tại Trung tâm Nghiên cứu An ninh châu Á-Thái Bình Dương nhận xét. "Nhưng đồng thời, họ lại sử dụng nó."

Các chuyên gia không đồng ý vơi nhau về việc liệu các blog có đang thúc đẩy chính phủ phải đáp ứng nhiều hơn hay chỉ là sự phản ánh của những tai ương kinh tế và đấu đá nội bộ khiến gây sức ép với nhà nước.

"Không nghi ngờ gì là các trang blog đã mở rộng phạm vi tranh luận chính trị tại Việt Nam và có ý nghĩa tạo nên được một áp lực tức thời lên nhà nước, vốn ngày càng được xem là tham nhũng và vô trách nhiệm", ông Jonathan London, một trợ lý giáo sư tại Đại học Thành phố Hồng Kông tuyên bố.

Tuy nhiên, ông nói, "ảnh hưởng lâu dài của các trang blog về chính trị vẫn là chưa chắc chắn."

Nguồn: Los Angeles Times