Tổ chức Giám Sát Nhân Quyền Quốc Tế: Trẻ em bụi đời gặp trở ngại trước hội nghị APEC

Những cuộc bố ráp của cảnh sát ở Hà Nội dẫn tới việc trẻ em bụi đời bị đưa vào những trung tâm giam giữ khắc nghiệt.

(Nữu Ước, 3/11/2006): Chính quyền Việt Nam mở chiến dịch bố ráp để quét sạch “những kẻ lang thang” và “ma-cà-bông” khỏi đường phố Hà Nội dẫn tới việc trẻ em bụi đời bị đưa vào những trung tâm giam giữ, nơi mà một số em bị đánh đập và phải chịu những dạng lạm dụng khác, tổ chức Giám Sát Nhân Quyền Quốc Tế (Human Rights Watch) tuyên bố như vậy trong một bản báo cáo được phát hành hôm nay.

Tổ chức Giám sát Nhân Quyền lo ngại rằng trẻ em bụi đời sẽ gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là vào thời điểm này, khi mà chính quyền Việt Nam cố gắng trưng bày gương mặt tốt đẹp nhất cho cuộc họp của các nhà lãnh đạo thế giới tại Hà Nội vào tuần tới, trong đó có Tổng Thống Hoa Kỳ George Bush, tại Hôi Nghị Thượng Đỉnh Hợp Tác Kinh Tế Á Châu Thái Bình Dương (Asia Pacific Economic Cooperation - APEC)

“Chính quyền Việt Nam cần phải bảo vệ trẻ lang thang khỏi bị hà hiếp, chứ không phải đẩy thêm các em này vào vòng hại lụy bằng cách đưa các em này vào những trung tâm giam giữ,” bà Sophie Richardson, Giám đốc HRW tại Á Châu tuyên bố “Các cấp lãnh đạo thế giới đến Việt Nam nên áp lực chính quyền Việt Nam để họ tôn trọng những quyền căn bản và tự do của con người.”

Việt Nam nên tôn trọng giao ước của họ trong việc bảo vệ trẻ em chiếu theo Hiệp Ước về Quyền của Trẻ Em, đặc biệt là những trẻ em ở tình trạng dễ bị hà hiếp, HRW tuyên bố. Việt Nam là nước đầu tiên ở Á Châu và nước thứ Nhì trên thế giới đặt bút phê chuẩn hiệp ước này.

Bản báo cáo 77 trang, “Trẻ em Bụi Đời : Hà Hiếp Trẻ Em Bụi Đời Hà Nội trong các Trại Giam”, ghi lại những vụ vi phạm nhân quyền trầm trọng đối với những trẻ em bụi đời tại Hà Nội. Cảnh sát mở chiến dịch bố ráp các trẻ em bụi đời, càn quét vô tội vạ và giam giữ các em trong những trung tâm “cải huấn” của nhà nước - được mỹ từ hóa gọi là “Trung Tâm Bảo Trợ Xã Hội” - tại đây các em bị giam giữ trong một thời gian kéo dài từ hai tuần cho đến sáu tháng.

Dựa trên những lời chứng của những em bụi đời được phỏng vấn trong vòng ba năm qua, HRW mô tả một cách chi tiết những cách đối xử thật nghiệt ngã tại một trong những trung tâm đó, Trung Tâm Bảo Trợ Xã Hội Đồng Đậu. Những trẻ em bị nhốt trong những xà-lim bẩn thỉu và chật ních trong vòng 23 tiếng đồng hồ một ngày, đôi khi giam chung với người lớn, và chỉ có một cái thau để vệ sinh. Đèn được bật sáng suốt ngày đêm. Các em được đi ra ngoài hai lần trong vòng nửa tiếng trong một ngày để giặt giũ và ăn uống. Không hề có chương trình cải huấn cho các em, cũng không có chương trình giáo dục và sinh hoạt giải trí, không có điều trị bệnh tật hoặc tâm lý. Gia đình các em thường không được thông báo nơi các em bị giam.

Gây bất bình hơn nữa là những báo cáo cho biết các em tại Trung Tâm Đồng Đậu thường bị đội ngũ quản lý đánh đập, chửi mắng và hành hạ.

“Những nhân viên quản lý tại cái gọi là trung tâm cải huấn tát tai và thụi đánh trẻ em, đánh các em bằng dùi cui cao su” bà Sophie Richardson, Giám đốc HRW tại Á Châu tường thuật. “Có những trẻ em bị biệt giam, bị bỏ đói và không có thuốc men chữa bệnh, không được gia đình thăm nuôi. Điều này vi phạm cả hai luật lệ Việt Nam và Quốc tế.”

Sau khi các em bị đánh đập, hiếm khi các em được chữa chạy vì thương tích và nhân viên quản lý hành hung không bị khiển trách.

“Thay vì làm nhiệm vụ của một trung tâm cải huấn, Đồng Đậu trên thực tế là một nhà tù”, bà Richardson nói. “Khi được thả, các em trở ra ngoài, thân thể bị bầm dập và trở nên yếu ớt hơn để sinh tồn trên đường phố Hà Nội”.

Không một trẻ em nào được HRW đề cập đến có được một đại diện pháp lý hoặc được nêu tội danh, nếu có, để kết tội; trường hợp của các em cũng không được đem ra tòa án để xét xử.

Chính thức mà nói, chính sách của nhà nước là vây bắt các trẻ em bụi đời để đem các em đó về đoàn tụ với gia đình. Trên thực tế, các nhân viên quản lý tại các trung tâm nhà nước, đặc biệt ở Đồng Đậu, hiếm khi có nỗ lực tìm kiếm thân nhân của các em hoặc ngay cả báo cho gia đình các em nơi trú ngụ của chúng.

Khi mãn hạn giam cầm, họ ít khi cố gắng đưa các em về với gia đình hoặc cho các em đoàn tụ với gia đình. Trái lại, các em cho HRW biết họ bỏ mặc các em ở ngoài cổng của trung tâm - cách Hà Nội hơn 36 cây số - và các em phải tự động tìm đường về nhà.. Phần đông các em không trở vê nhà ở vùng quê, nhưng lại trở về Hà Nội vì không còn lối giải quyết nào khác.

Mặc dù luật pháp Việt Nam ghi rõ chính sách và chương trình nâng đỡ các trẻ em bụi đời - phần đông là trẻ em nghèo từ vùng quê lên Hà Nội để kiếm việc làm - tổ chức HRW nhận thấy chính quyền thường làm trái ngược với những điều kêu gọi trong luật pháp Việt Nam và Quốc tế.

“Trên giấy tờ, Việt Nam có những chính sách tốt để bảo vệ trẻ em” bà Richardson. “Nhưng thực tế của những đứa trẻ của đường phố Hà Nội là không được cải huấn gì cả, chỉ là giam cầm và hà hiếp, khiến cho hình hài đứa trẻ trở nên tồi tệ hơn nữa.

HRW kêu gọi thành lập một cơ quan độc lập để kiểm tra những điều kiện sinh sống và cách thức làm việc tại trung tâm Đồng Đậu và khai triển kế hoạch để ngăn chặn những hành vi nhũng lạm tại đây. Ngoài ra, HRW khuyến cáo chính quyền Việt Nam nên thành lập một hệ thống để bảo vệ trẻ em và tránh không giam cầm trẻ em một cách vô cớ và bảo đảm các em bụi đời không bị các viên chức chính quyền hà hiếp. Những trung tâm chăm sóc những trẻ em bụi đời phải phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, xúc tiến việc cải huấn và đoàn tụ gia đình (khi xét thấy cần) và cung cấp giáo dục thích hợp và chăm sóc sức khỏe cho các em.



Những lời chứng trích từ bản báo cáo:

“Em không biết phải xếp hàng thế nào khi em đến lần đầu tiên. Những người gác đến và đánh em bằng dùi cui cao su. Họ đánh em khắp mọi nơi… hơn hai mươi lần, phía bên phải lưng, trên cánh tay và khửu tay. Em vẫn còn đau. Sau đó họ đưa em về phòng, không cho ăn cơm. Nhưng khó lòng mà nuốt trôi vì cơn đau. Lưng và vai phải của em sưng vù. Tay của em bị trầy trụa khắp nơi... Em không ăn được trong vòng hai ngày - vì em đau quá không ăn nổi.” - Một em bụi đời mười bảy tuổi

**********

“Khi em phải điền giấy tờ, [cán bộ] hỏi em em đã vào đây bao nhiêu lần. Em nói hai lần, nhưng ông ấy nói là em nói láo. Ông ấy bảo em đã đến đây bốn lần. Em nói ông ấy lầm rồi, ông ấy đánh em. Ông ấy dùng dùi cui cao su đánh trên khắp mình mẩy em. Ông ấy đánh em hai lần trên lưng và vai, hai lần ngang lưng hông của em.” - Một em bụi đời mười lăm tuổi

**********

“Ngày đầu tiên, tám người [được đưa đến trung tâm Đồng Đậu] cùng với em. Tất cả mọi người đều buồn bã. Có một vài người khác, họ không có gì để ăn. Khi em đứng xếp hàng để nhận cơm, em có cảm giác chẳng ăn uống gì cả vì vậy em đi rất chậm chạp. Những người khác cũng vậy. Cán bộ đến và bắt chúng em quỳ ở giữa phòng. Chúng em không được phép ăn. Lần đầu tiên chúng em được ăn là ngày hôm sau váo lúc 10 giờ sáng.” - Một em đánh giầy mười lăm tuổi

**********

“Có cửa số, nhưng bị … những thanh sắt khóa chặt. Đêm và ngày cũng như nhau vì lúc nào đèn cũng bật sáng. Có môt vài tấm ván gỗ để ngủ những không có đủ, vì vậy những ai đến trước có quyền dùng nó trước. Sống trong này một ngày như sống một tháng. Chúng em ngồi thẫn thờ trong phòng. Chúng em không biết làm gì cả.” - Một em bụi đời mười bảy tuổi nói về những ngày giam giữ ở Đồng Đậu khi em còn mười sáu tuổi.

**********

“Em luôn cảm thấy chán đời, buồn và nản. Nhiều đêm, em nằm trên giường, nghĩ thật là bất công phải vào ở một nơi như vậy. Em cảm thấy tủi thân. Lý ra tại Trung Tâm Bảo Trợ không được có bạo động.” - Một em bụi đời mười lăm tuổi.

**********

“Một em muốn bỏ chạy khi mọi người chúng em đang ăn. Họ thộp đầu em ấy và đánh. Một người đấm em, một người đá em. Họ dí đầu em vào tường và đánh em ấy bằng dùi cui cao su. Mọi người đều thấy việc này.” - Một em bụi đời mười bốn tuổi

**********

“Đèn và quạt luôn luôn mở chạy, bất kể sáng đêm. Cửa sổ luôn đóng kín. Chúng em được ra khỏi phòng hai lần một ngày để ăn cơm. Bằng không chúng em ở trong phòng. Chúng em dùng một cái thau lớn trong phòng để đi vệ sinh. Khi chúng em được ra ngoài hai lần một ngày chúng em đi đổ cái thau này. Chúng em ngủ cho đến khi chúng em không ngủ được nữa. Chúng em nói chung ca hát những bài nhảm nhí. Không khí trong trại thật là buồn chán. Suốt ngày em suy nghĩ vớ vẩn. Lúc đầu em nghĩ những điều khôn ngoan, rồi sau đó là những điều ngu xuẩn.” - Một em mười chín tuổi được phỏng vấn về việc em bị giam cầm cách đây một năm.

**********

“Vào giờ cơm, nếu chúng em ăn nhanh, chúng em có thể đi tắm. Khi em còn ở đấy (mười bốn ngày), em tắm được ba lần. Nước ở đấy không sạch. Em cảm thấy ngứa ngáy sau khi em tắm.” - Một em bụi đời mười bốn tuổi

**********

“Mỗi một bữa ăn, chúng em có một bát cớm, hai miến thịt - thịt cổ heo, hoặc một miếng tôm hoặc tàu hũ. Bữa cơm trưa vào lúc 10 giờ sáng và cơm tối 4 giờ chiều. Do đó buổi sáng chúng em cảm thấy rất đói.” - Một em bụi đời mười lăm tuổi.