Kinh tế cuối tuần (tuần thứ 46 : từ 10/11 – 16/11/2008)

+ Các cường quốc đối mặt với nguy cơ đổ vỡ mới

Trong lúc thị trường tài chính vẫn đang ngổn ngang thì lại thêm một đòn nặng nề giáng vào các nền kinh tế hàng đầu thế giới, khi các ngành công nghiệp chủ chốt của các cường quốc công nghiệp đã bắt đầu ngấm đòn. Hiện có nhiều dự báo về các ngành công nghiệp chủ chốt của các cường quốc và đáng lưu ý là các dự báo không loại trừ khả năng sụp đổ của công nghiệp ôtô và một khi ngành công nghiệp ôtô sụp đổ sẽ làm đổ vỡ nền kinh tế.

Khủng hoảng nghiêm trọng từ trái tim công nghiệp ôtô...

General Motors - cánh chim đầu đàn của ngành công nghiệp ôtô Hoa Kỳ - đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng nhất trong lịch sử 100 năm của mình, thậm chí nguy cơ phá sản là rất lớn. Trong quý 3 vừa qua, GM đã thua lỗ 2.5 tỷ Mỹ kim và lượng tiền mặt dự trữ của ông lớn này đã giảm đáng kể từ trên 21 tỷ xuống còn 15 tỷ Mỹ kim. Hiện tại, GM chỉ còn một lượng tiền mặt đủ dùng cho đến thời điểm giữa năm 2009.

Nếu không được hỗ trợ về mặt tài chính thì việc GM có tên trong danh sách những công ty bị phá sản sẽ không có gì lạ. Nhà sản xuất ôtô lớn nhất Hoa Kỳ General Motors phá sản là một thảm hoạ đối với toàn bộ nền kinh tế Hoa Kỳ. Mặc dù chính phủ Hoa Kỳ đã thông qua khoản hỗ trợ 25 tỷ Mỹ kim cho ngành công nghiệp ôtô nước này nhưng đến thời điểm hiện tại tiền vẫn chưa chảy vào túi các nhà sản xuất ôtô. Trung tâm nghiên cứu ô tô tại Ann Arbor, bang Michigan, vừa công bố một báo cáo cảnh báo rằng nếu các tập đoàn sản xuất ô tô ở Detroit (Hoa Kỳ) thu hẹp hơn nữa sản xuất hoặc bị sụp đổ, đồng nghĩa với gần 3 triệu việc làm bị mất đi, thì nền kinh tế Hoa Kỳ sẽ bị giáng một đòn nặng nề.

Nếu cả 3 tập đoàn ô tô, gồm General Motor, Ford Motor và Chrysler LLC ở Detroit ngừng hoạt động thì Hoa Kỳ sẽ mất 2.95 triệu việc làm trực tiếp và gián tiếp ngay trong năm đầu tiên. Chính phủ liên bang và các chính quyền bang sẽ mất ít nhất 156.4 triệu Mỹ kim thuế trong 3 năm đầu. Còn nếu các tập đoàn này cắt giảm 50% sản lượng và việc làm để thích ứng với tình hình khó khăn hiện nay thì 2.46 triệu người sẽ bị mất việc ngay lập tức và nguồn thu thuế bị thiệt hại 108 tỷ Mỹ kim trong vòng 3 năm. Những khả năng này hoàn toàn có thể xảy ra. Nghiên cứu trên cũng cho rằng, chính phủ của Tổng thống mới đắc cử Barack Obama cần hành động kiên quyết để tăng cường trợ giúp tài chính cho ngành công nghiệp ô tô trong nước.

...sang tận bên kia bờ đại dương

Nhìn sang đối tác thân quen nhất của Hoa Kỳ bên kia bờ đại dương, ở Nhật, ngành sản xuất ôtô gặp khó khăn và cũng đang tác động tới cả nền kinh tế... Lợi nhuận của 6 trong số 8 hãng sản xuất ô tô lớn của Nhật Bản đã sụt giảm trong 6 tháng đầu tài khóa 2008. Dự kiến, trong 6 tháng còn lại, tình hình còn khó khăn hơn do ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu và đồng yên cao giá. Ngoại trừ Fujitsu, 7 công ty còn lại đều đã điều chỉnh chỉ tiêu kinh doanh.

Việc ngành công nghiệp ô tô, đầu tàu của nền kinh tế Nhật Bản, gặp khó khăn đã tác động mạnh tới cả nền kinh tế này. Hàng loạt các công ty sản xuất vật liệu và linh kiện cho ngành công nghiệp ô tô của Nhật Bản cũng bị vướng vào vòng khó khăn, có thể dẫn tới việc cắt giảm lao động trên diện rộng.

Giám đốc một công ty sản xuất phanh ô tô tại tỉnh Aichi cho biết Toyota gặp khó khăn sẽ kéo theo hàng loạt công ty khốn đốn. Nỗ lực giảm giá thành cũng chỉ có hạn, nếu với giá thành hiện nay mà thị trường không phục hồi thì công ty này có thể phải đóng cửa.

Khủng hoảng tài chính khiến thị trường ô tô Bắc Mỹ gần như rơi vào tình trạng đóng băng. Từ giữa năm 2008, xuất khẩu của Toyota vào thị trường Hoa Kỳ giảm. Hệ luỵ của nó là số đơn đặt hàng của Toyota đối với các công ty cung ứng vật liệu và linh kiện giảm từ 20-30%. Số đơn đặt hàng giảm quá mạnh và nhanh khiến các công ty con không kịp điều chỉnh nhân sự, dẫn tới thua lỗ.

Tác động của ngành công nghiệp ô tô tới ngành sản xuất thép và kính là dễ nhận thấy nhất. 4 công ty cán thép lớn nhất Nhật Bản đã phải tuyên bố giảm sản lượng thép thô. Quy mô giảm sản lượng thép lần này có thể lên tới 1,8 triệu tấn. Quá trình cơ cấu nhân sự, cắt giảm nhân viên bắt đầu được tiến hành mạnh hơn, đặc biệt là đối với những nhân viên không chính thức. Từ cuối tháng 6/08, Toyota đã ngừng ký mới hợp đồng với những lao động có thời hạn. Dự kiến đến tháng 3/09, số lao động hợp đồng có thời hạn của Toyota sẽ chỉ còn 3,000 người, giảm 60% so với 8,800 người hồi tháng 3/08.

Tình trạng cắt giảm lao động cũng đã diễn ra tại Nissan, trong khi Matsuda đang tính toán kế hoạch cắt giảm nhân lực. Công ty Denso, nhà cung cấp linh kiện lớn nhất cho ngành công nghịêp ô tô, cũng đã cắt giảm 10% lao động trong thời gian từ tháng 4-9/08.

Như vậy, ngoài mối lo về việc thị trường tài chính vẫn đang ngổn ngang thì việc các ngành công nghiệp chủ chốt của các cường quốc công nghiệp đã bắt đầu ngấm đòn lại đang là một nguy cơ đáng sợ nữa, có thể giáng thêm một đòn nặng nề vào các nền kinh tế hàng đầu thế giới.

(Nguồn BusinessWeeks)

+ Dự trữ Ngoại hối của Á Châu

Ngoại tệ dự trữ của Á Châu tiếp tục giảm xuống nhanh chóng trong tháng 10, chỉ vì số lượng bán US dollar ra để bảo vệ tiền tệ của các quốc gia trong vùng và áp lực của sự sụt giá tài sản của họ khi tính vào đồng Euro và bảng Anh.

Thực sự thì số lượng dự trữ ngoại tệ của các quốc gia Á Châu vẫn chưa phải là điều quá quan tâm mặc dù họ bán ra với số lượng lớn so sánh với các quốc gia trên các vùng khác trên thế giới. Tuy nhiên nhiều lãnh đạo trong vùng cũng cảm thấy lo ngại và tự hỏi là cho đến lúc nào sự tiêu hao của ngoại tệ dự trữ thì đến mức độ báo động.

Điều này có thể dẫn giải cho việc các quốc gia Á Châu sẽ chống lại áp lực của các cường quốc kinh tế khác trong nhóm 20 "Group of 20" họp mặt cuối tuần này tại Washington muốn họ dùng ngoại tệ dự trữ để làm kinh tế thế giới trở lại bình thường.

Rất đơn giản, "Chiều hướng ngoại tệ dự trữ của các quốc gia Á Châu sẽ giảm xuống", theo Tanuwidjaja, kinh tế gia của ngân hàng Singapore, the Oversea - Chinese Banking Corp. Theo ông thì "Các quốc gia này vẫn phải tiếp tục dùng ngoại tệ để can thiệp với mức độ cao trong vòng một cho đến hai tháng nữa".

Theo con số tính toán của Dow Jones Newswires thì dự trữ ngoại tệ của 11 quốc gia chính tại Á Châu, không tính Trung Quốc, giảm xuống $2,335 ngàn tỉ dollars tính đến ngày cuối tháng 10, hay khoảng 4.5% so với cuối tháng 9. Tương tự như vậy, tháng 9 giảm xuống khoảng 1.1% và tháng 8 là 1.8%.

Á Châu nắm khoảng một phần ba tổng số ngoại tệ của thế giới và nếu tính cả Trung Quốc, được biết Trung Quốc nắm khoảng $1,91 ngàn tỉ vào cuối tháng 9, thì Á Châu giữ 60% tổng số ngoại tệ thế giới.

Nhiều ngân hàng Trung Ương trong vùng đã phải nhảy vào can thiệp gần đây để làm chậm lại sự tuột dốc tiền tệ của quốc gia họ đối với đồng dollar. Đó là phần ngăn chặn nhập cảng sự lạm phát. Chỉ số giá bán lẻ (CPI) mặc dù vẫn tiếp tục tăng lên nhưng chậm hơn trong những tháng vừa qua, nhưng lạm phát vẫn cao hơn điều mà các ngân hàng trung ương trong vùng muốn thấy.

Họ cũng muốn giảm thiểu sự xáo trộn của tiền tệ khi các công ty trong lục địa Á Chây buôn bán lẫn nhau, đơn giản thí dụ như chỉ vì đồng tiền của một quốc gia khi lên xuống cũng có thể làm cho khác biệt và ảnh hưởng đến sản phẩm rẻ hẳn đi so với các quốc gia lân bang.

Điều đáng lo ngại là mặc dù có sự can thiệp của ngân hàng trung ương để làm chậm lại sự giảm xuống, nó vẫn chưa có dấu hiệu thành công trong việc thay đổi chiều hướng yếu kém của tiền tệ Á Châu.

Nhiều thí dụ đã thấy như đồng Rupiah của Indonesia giảm xuống 11% chỉ trong tháng trước và xuống hơn 16% tính từ đầu năm đến giờ, mặc dù ngân hàng trung ương của Indonesia đã tích cực can thiệp. Tất cả tiền tệ của các quốc gia Á Châu đều giảm xuống ngoại trừ đồng Yen của Nhật và đồng Hong Kong dollar là ngoại lệ, vì được hưởng lợi khi hedge fund tháo ra những đầu tư lúc trước.

Ngoại tệ dự trữ của các quốc gia Á Châu cũng giảm xuống từ những vị trí thấp nhất gần đây khi đồng Euro và đồng Sterling giảm xuống trong tháng 10. Chỉ vì dự trữ quá nhiều vào hai đồng tiền này, khi nó giảm xuống, sẽ kéo theo giá trị dự trữ tiền tệ của của các quốc gia Á châu. Đồng Euro tuột xuống 8% vả đồng Sterling giảm xuống 10% so với đồng US dollar trong tháng 10 được tiên đoán là kinh tế suy thoái tại Âu Châu sẽ nặng hơn là nhiều dự đoán ban đầu.