Kinh tế cuối tuần (tuần thứ 45 : từ 3/11 – 9-11/2008)

Thị Trường Chứng Khoán sau kỳ bầu cử Hoa Kỳ

+ Tại sao Thị Trường Chứng Khoán đi xuống

Kiếm lời ngắn hạn (profit taking) là lý do chính Thị Trường Chứng Khoán bị áp lực bán ra trong tuần.

Trong cuộc bầu cử tuần rồi với kết quả thắng cử của Barrack Obama, một người da đen và sẽ là Tổng Thống thứ 44 của Hoa Kỳ, rất nhiều người đã để ý đến ảnh hưởng của cuộc bầu cử này với TTCK. Trong ngày bầu cử TTCK tăng hơn 400 điểm nhưng 2 ngày sau đó, nó đã giảm xuống hơn 10%, nhiều nhà đầu tư đã phải hối hận vì đã quá hy vọng và chủ quan về ảnh hưởng của cuộc bầu cử. Đây cũng là một dấu hiệu mà Tổng Thống đắc cử Barrack Obama phải biết rằng ông ta có rất nhiều việc phải làm và nó sẽ chờ đợi ông ta sau ngày nhậm chức 19/01/2009. Bây giờ chúng ta có dịp coi lại để biết lý do tại sao.

Từ ngày 27/10/2008 cho đến ngày bầu cử 4/11/2008, chỉ số Standard & Poor's 500 tăng lên 19%. Hai ngày sau ngay bầu cử, 50 công ty đứng đầu trong danh sách này giảm xuống 15.1%, giảm xuống tệ hơn là 50 công ty xấu nhất cũng trong danh sách này. Dựa trên số liệu này, nhiều chuyên viên cho rằng lý do chính của TTCK đi xuống là vì nhiều nhà đầu tư đã bán cổ phần để kiếm lời ngắn hạn (profit taking).

Chỉ số Dow Jones Industrial Average đóng cửa cuối tuần giảm 381 điểm, hay 4.1%, và đóng cửa tại 8944 điểm, sau khi tăng lên 11.3% của tuần trước nữa. Chỉ số The S&P 500 trả lại 38 điểm, hay 3.9%, và đóng cửa với điểm 931 coi như là bị mất 41% từ lúc cao nhất trong năm 2007. Chỉ số The Nasdaq Composite Index giảm 74 điểm, hay 4.3%, xuống tới điểm 1647, và chỉ số The Russell 2000 tuột xuống 32 điểm, hay 5.9%, xuống tới điểm 506.

Thứ Sáu tuần rồi, các nhà kinh tế tại Goldman Sachs nói rằng họ nghĩ tốc độ phát triển của kinh tế Hoa Kỳ sẽ thu nhỏ lại còn 3.5% trong Quý hiện nay và 2% trong Quý I năm 2009. Thất nghiệp sẽ lên tới 8.5% cuối năm 2009. Họ tiên đoán đoán Ngân Hàng Trung Ương sẽ cắt phân lời ngắn hạn xuống còn 0.5% năm nay và Quốc Hội sẽ thông qua dự luật thúc đẩy kinh tế lần nữa vào đầu năm tới. Câu hỏi là liệu TTCK có tham dự vào những kế hoạch này của chính phủ Hoa Kỳ hay không?

Hàng loạt những tin tức xấu về kinh tế trong tuần đã đến như mọi người tiên đoán. Hãng xưởng thu nhỏ lại với tốc độ thấp nhất từ năm 1982. Nhiều cửa hiệu bán lẻ đã phải chịu đựng với số lượng bán giảm xuống, có những nơi xuống hơn 10% trong tháng 10 chiếm con số kỷ lục thê thảm trong nhiều thập niên và tiên đoán là nhiều cửa hàng bán lẻ sẽ phải giảm giá để thu hút khách hàng trong mùa lễ năm nay. Nhiều công ty đã tuyên bố phải cắt giảm cổ tức hay không còn có tiền để hoạt động trong năm 2009 như hãng General Motors. Ngay đến công ty của nhà tỉ phú Warren Buffett, hãng Berkshire Hathaway, cũng đã cho biết hôm thứ Sáu là trong Quý III năm nay, đi xuống 77%, vì các dịch vụ bảo hiểm và đầu tư vào Thị Trường thua lỗ. Đây là 4 Quý liên tiếp, Berkshire Hathaway lợi nhuận đã đi xuống.

Theo các chuyên gia thì một vài điều có thể xẩy ra để TTCK có cơ hội đi lên. Những điều này là: Triển vọng tiếp tục tiến triển tốt của Thị Trường Tín dụng ngắn hạn (short - term credit markets). Thứ hai, chấm dứt kết quả không tốt đẹp tường trình của các công ty về lợi nhuận trong Quý III và tranh cử Tổng Thông tại Hoa Kỳ. Và sự chấm dứt rút tiền hàng năm của các hedge funds trong giữa tháng 11 này.

+ Dao động (volatile)

Trong những thống kê với 50 người đầu tư của các công ty chuyên nghiệp thì tính dao động (volatile) vẫn sẽ tiếp tục trên TTCK trong những ngày kế tiếp. Theo họ thì cổ phần trong TTCK S&P 500 sẽ lên hay xuống khoảng 3% trong ngày trong khoảng 2 tháng nữa, tỉ lệ này sẽ đi xuống còn 2.3% trong ngày cho sáu tháng tiếp và tỉ lệ tiếp tục là 1.9% cho một năm sau đó. Đây là điều rất tốt cho những nhà đầu tư khi so sánh tỉ lệ dao động này là 5% cho mỗi ngày trong tháng 10. Tuy nhiên nó vẫn là rất cao cho tỉ lệ bình thường là 1% cách đây một năm.

Điều này không có nghĩa là đầu tư vào TTCK sẽ tiến triển tốt đẹp. Theo các người đầu tư của hedge funds thì S&P 500 có thể lên xuống thấp nhất là 750 và cao nhất là 1250 cho năm nay. Khoảng cách này sẽ tăng lên trong năm 2009 với thấp nhất là 695 và cao nhất là 1532. Lý do: Chỉ vì sự không rõ ràng, nhập nhằng của tình trạng kinh tế và việc Chính Phủ tiếp tục can thiệp vào kinh tế Hoa Kỳ sẽ làm sự may rủi này tăng trưởng mạnh thêm.

Nhưng sự bùng nổ của dao động đến một lúc cũng sẽ phải đi xuống: Những tin tức xấu cuối cùng cũng sẽ mất khả năng làm ngạc nhiên mọi người, và những đau nhức TTCK sẽ tự điều chỉnh điều đau nhức của chính nó. Nhìn vào chỉ số giao động VIX đã đi xuống lẹ, rất lẹ, trong những ngày gần đây. Từ 89 điểm trong tháng 10 xuống còn 45 trong ngày bầu cử Hoa Kỳ. Tuy nhiên nó đã đi lên 56 vào ngày Thứ Sáu.

Đồng Dollar với đồng Euro

Sau bao nhiêu năm tháng đi xuống của đồng dollar làm các quốc gia Âu Châu lo ngại thì với sự đổi chiều của giá đồng dollar đã làm nhẹ nhõm cho công ty Âu Châu. Cho đến hôm nay, đồng dollar đã đi lên 24% so với đồng Euro tính từ tháng 7 năm nay.

Với sức mạnh của một đồng tiền xanh (greenback) đã giúp các công ty Âu Châu trong hai cách. Thứ nhất, những công ty Âu Châu có trụ sở tại Hoa Kỳ, tiền kiếm được bằng dollar mang ngược trở về Âu Châu làm cho họ có nhiều lợi hơn vì đổi tiền từ dollar sang tiền Euro. Thứ hai, các công ty tại Âu Châu lúc này có thể bán hàng rẻ ngang bằng hàng hóa làm ra từ Hoa Kỳ tại ngay chính nội địa Mỹ và tại các thị trường quốc tế.

Theo Goldman Sachs đánh giá thì cứ 10% giá trị của đồng Euro giảm xuống so với đồng dollar, các công ty Âu Châu sẽ kiếm được lợi nhuận thêm 6%. Con số này có lẽ sẽ nhỏ hơn vì tình trạng kinh tế suy thoái hiện nay. Nhìn vào thực tế đồng Euro giảm từ $1.60 vào tháng 7 nay xuống còn $1.28 cho một dollar, giảm xuống 19%, thì các công ty Âu Châu tăng lợi nhuận lên trên/dưới 10%.

Tăng thuế dưới triều đại Obama

Trong thời kỳ tranh cử, ứng cử viên Obama từng tuyên bố là ông ta muốn tăng thuế của những người giầu có tại Hoa Kỳ. Có nghĩa là những người này đang trả thuế với tỷ lệ là 35% thì sẽ phải đóng là 40%. Chỉ còn khoảng 2 tháng nữa là hết năm 2008, nhiều người giầu nằm trong danh sách này đã liên lạc với nhân viên kế toán của họ để tìm cách đóng thuế ít đi. Đây là những biện pháp mà họ đang và sẽ làm:

- Thương lượng để được trả tiền thưởng (bonuses) vào năm 2008 thay vì năm 2009.

- Trong tương lai, thuế buôn bán cổ phần (capital gains tax) sẽ gia tăng đáng kể, họ được cố vấn là nên bán những cổ phần này ngay lập tức mặc dù là TTCK đang nằm trong thời kỳ đi xuống.

- Không cứ chỉ bán cổ phần, họ được cố vấn bán cả nhà cửa, đất đai, hay tất cả các đầu tư khác để được hưởng thuế thấp như hiện nay.

- Khuyến khich làm lại các kế hoạch về tài sản, bất động sản (estate planning) để thoát khỏi hay đóng ít đi về thuế chết cho người thừa hưởng (death tax)

Theo các chuyên gia về kế toán thì trong thời kỳ kinh tế suy thoái và phải đóng thuế cao, các chuyện đầu tư không đáng để tiếp tục giữ bởi vì những người giầu sẽ có nhiều thời gian để điều chình cách đầu tư khoảng 2, 3, 4, hay 5 năm trong khi đó thời gian điều chỉnh tỷ lệ đóng thuế thấp thì không còn bao nhiêu. Một trong những cách đầu tư trong thời kỳ của ông Obama làm Tổng Thống là:

- Mua cổ phiếu không phải đóng thuế (municipal bond category) hiện giờ phân lời rất cao vì sự việc khủng hoảng tài chánh hiện nay.

Tuy nhiên họ đưọc khuyến cáo là đừng có phản ứng quá trớn vì đôi khi họ cần nên có tiền mặt để dự phòng còn hơn là dùng hết tiền này để đóng thuế và không còn một tí gì tiền mặt để cần có khi những chuyên không tiên đoán đưọc có thể xẩy ra.

Kinh tế trong nước

Ngày 06/11/2008, Thống đốc NHNN quyết định cho phép các tổ chức tín dụng được phép hoạt động ngoại hối ấn định tỷ giá mua bán giao ngay giữa VND và USD trong biên độ ±3%. Như vậy, chỉ trong vòng 8 tháng, NHNN đã điều chỉnh tăng biên độ tỷ giá 3 lần. Lần đầu nới biên độ từ ±0,75% lên ±1% vào ngày 10/03/2008. Lần thứ hai, NHNN ra quyết định tăng biên độ tỷ giá từ 1% lên 2% vào ngày 27/06/2008, ngay sau đợt sốt USD khi USD đã có lúc lên tới 19.200 đồng. Trong điều kiện bình thường, việc điều chỉnh biên độ tỷ giá theo hướng tăng thường được hiểu và sẽ dẫn đến là mở rộng tốc độ giảm giá của VND so với USD.

Ngay sau khi NHNN nới biên độ tỷ giá VND/USD, giá đô la thị trường tự do có tăng lên 17.300 đồng, tuy nhiên sau đó đã giảm dần xuống và chỉ dao động trong khoảng 17.200 đồng giá mua vào và 17.250 -17.280 đồng giá bán ra tùy lượng mua.

Ngày 03/11, NHNN tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ bằng quyết định giảm hàng loạt các lãi suất như lãi suất cơ bản, lãi suất tái cấp vốn, tỷ lệ dự trữ bắt buộc... Theo Quyết định số 2559/QĐ-NHNN ngày 3/11/2008, kể từ ngày 5/11/2008 lãi suất cơ bản bằng đồng Việt Nam giảm từ 13% xuống 12%/năm. Cùng với đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng ban hành Quyết định số 2561/QĐ-NHNN ngày 3/11/2008 quy định lãi suất tái cấp vốn giảm từ 14%/năm xuống 13%/năm; lãi suất tái chiết khấu giảm từ 12%/năm xuống 11%/năm; lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt trong thanh toán bù trừ của NHNN đối với các ngân hàng giảm từ 14%/năm xuống 13%/năm. Đáng chú ý là Ngân hàng Nhà nước đã cho phép các NHTM giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc thêm 1%. Mức giảm tỷ lệ dự trữ bằng ngoại tệ là 2% đối với các loại tiền gửi.

Sau quyết định trên của Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng quốc doanh và Vietcombank đã bước đầu thực hiện điều chỉnh giảm từ 1 đến 1,5 điểm phần trăm đối với lãi suất cho vay bằng đồng Việt Nam. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn áp dụng lãi suất cho vay bằng đồng Việt Nam với các đối tượng ưu tiên theo chính sách khách hàng của mình là 15-16%/năm, và cho vay hộ sản xuất ở địa bàn nông thôn là 15,5%/năm, cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa 15,9%/năm. Còn Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam áp dụng lãi suất cho vay bằng đồng Việt Nam 15-16%/năm cho các đối tượng ưu tiên trong lĩnh vực xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, và nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu.