Kinh tế cuối tuần (tuần thứ 42 : 13 – 19/10/2008)

Khủng hoảng tài chánh thế giới hiện nay, dầu hỏa và những quốc gia, tổ chức quan trọng

+ Venezuela và Hugo Chavez

Một khi tín dụng trở nên không dễ dàng để có được thì không phải cứ người dân thường gặp khó khăn, mà ngay cả một quốc gia cũng không thoát khỏi tình trạng này. Đặc biệt là quốc gia này lại không thân thiện với chính phủ Hoa Kỳ. Hôm thứ Sáu, ngân hàng Royal Bank of Scotland (RBS) đã quyết định cắt $4.3 tỉ dollars tín dụng cho chính quyền của Hugo Chavez. Venezuela cuối cùng đã gặp phải những điều mà họ biết sẽ phải đến.

Đây là một chuyện rất hoàn toàn bất lợi cho chính phủ của Hugo Chavez bởi vì họ có ngân sách chi tiêu rất tốn tiền để giúp đỡ cho người ủng hộ của ông ta hoàn toàn tùy thuộc vào dầu hỏa. Gần như chính phủ của Hugo Chavez luôn nghĩ là nguồn dầu hỏa vô tận của Venezuela sẽ không bao giờ cạn và giá dầu sẽ luôn đi lên. Đến khi giá dầu đi xuống từ $147.90 vào tháng 7 nay chỉ còn lại là $72.13, thì ông ta bắt đầu nghĩ lại. Trong những năm cầm quyền của Hugo Chavez, ngân sách chi tiêu bao cấp rất to lớn cho người ủng hộ ông ta như An Sinh Xã Hội và Hệ Thống Cải Tiến Cơ Sở Hạ Tầng. Chưa kể 800,000 barrels dùng trong nước, 300,000 barrels viện trợ cho các nước anh em Xã Hội Chủ Nghĩa như Cuba và Bolivia với giá thật rẻ. Và chính sách gọi là "Cách Mạng Xã Hội Bolivarian", Venezuela đã làm cho các người cho mượn tiền rất quan tâm. Để đối phó với chuyện bất lợi này, nhà cầm quyền Venezuela tuyên bố là họ đã cải tổ lại ngân sách mới cho phù hợp với tình thế bất lợi cho giá dầu hỏa hiện nay. Theo ngân sách mới của Hugo Chavez thì họ tiên đoán giá dầu có thể xuống tới $60 trên một barrel, trong khi giá dầu hiện nay là $70, đây cũng là một quyết đinh khôn khéo dựa trên giá $10 dưới giá thị trường hiện nay. Hôm thứ Năm, Hugo Chavez trấn an chính quyền ông ta đang để dành khoảng $100 tỉ dollars nhưng ai cũng nghĩ ngược lại là số tiền thực sự trong ngân hàng chỉ $39 tỉ dollars. Ngoài ra, cái mà chính phủ Hugo Chavez không tính được là số tiền tín dụng đi mượn ngân hàng bị cắt rất đáng chú ý và có thể làm sập nền kinh tế của Venezuela. Chưa kể ngay trong lúc này cổ phiếu của Venezuela xuống trị giá rất mạnh, có cái xuống đến phân lời là 15% thay vì 7% cho đến 9% cách đây sáu tháng. Điều này chứng minh là các người đầu tư rất đang lo sợ khi tiếp tục cho Hugo Chavez mượn tiền.

+ Nga

Tuần trước Nga, một quốc gia đứng đầu về xuất cảng dầu và dầu khí, quyết định sẽ cắt giảm sản xuất trong năm 2009 chỉ vì kinh tế thế giới không còn cần nhiều như trước nữa.

Theo Bộ Trưởng Tài Chính của Nga Alexei Kudrin tiên đoán là kinh tế Hoa Kỳ sẽ thu hẹp lại và kinh tế Âu Châu sẽ không tăng trưởng (zero). Ông ta tin chắc là Nga sẽ phải cắt giảm ngân sách cho phù hợp với thay đổi tiên đoán từ $95 một barrel nay xuống còn $90 một barrel. Theo Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế tiên đoán thì chỉ số kinh tế gia tăng (expansion) của Nga sẽ đi xuống:

- 2009: 5.5%
- 2008: 7.0%
- 2007: 8.1%

Trong khi theo Alexei Kudrin thì chỉ số kinh tế tăng trưởng (growth) của Nga là:

- 2009: 5.7%
- 2001 - 2008: Thay đổi giữa 6.5% và 7.5%, một phần quan trọng là Trung Quốc đã hủy bỏ nhiều hợp đồng mua bán hàng hóa của Nga.

Nga muốn nhấn mạnh sự quan trọng của quốc gia họ, khi Alexei Kudrin muốn có cuộc họp thượng đỉnh với G8 để đối phó với khủng hoảng kinh tế hoàn cầu. Mặc dù chưa có kết quả thực tiễn về cuộc họp này (cho đến giờ này chỉ mới có cuộc họp thượng đỉnh G7, có lẽ Hoa Kỳ muốn trừng phạt Nga về hành động xâm lăng Georgia) nhưng Pháp có thể ủng hộ ý kiến này. Theo Alexei Kudrin thì có lẽ phải mất cả tháng mới đi đến đồng ý về chương trình cụ thể của Hội nghị G8. Ngoài ra Nga cũng muốn Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế có một tiếng nói lớn trong vấn đề kinh tế toàn cầu ngày nay. Về kỹ nghệ dầu, Nga sẽ có một chính sách mềm dẻo hơn về thuế má cho các công ty dầu trễ nhất là cuối tháng 2/2010 hay có thể sớm hơn. Theo ông ta thì Nga cố gắng kiểm soát và tiên đoán là lạm phát sẽ khoảng 11.8% năm 2008 trong khi giá dầu chỉ lên xuống vừa phải.

Về vấn đề quốc gia Iceland, Nga có thể cho Iceland mượn nợ 4 tỉ Euro - khoảng $5.4 tỉ dollars - Tuy nhiên Nga chưa biết rõ về thời gian mượn của loan nợ này. Nếu chỉ khoảng trong 2 năm, Nga có thể chấp nhận nhưng lâu hơn, Nga buộc lòng phải suy nghĩ vì Nga hiện giờ cũng rất cần tiền mặt để cho ngân sách chi thu.

Nga cũng đang tính bỏ ra gần $7 tỉ dollars để mua lại cổ phần và cổ phiếu của những công ty Nga hiện đang có vấn đề. Theo Alexei Kudrin thì Nga sẽ không công bố cho công chúng hay là những công ty nào sẽ bị/được mua (!)

Trong tháng 9 Ngân Hàng Trung Ương Nga đã cho mượn khoảng $44 tỉ dollars trong 3 tháng cho 3 ngân hàng lớn nhất Nga: OAO Sberbank, VTB Group và OAO Gazprombank. Nhưng sau đó Ngân Hàng Trung Ương Nga đã tăng số tiền cho mượn trong Quỹ Khẩn Cấp là $186 tỉ dollars.

Thị Trường Chứng Khoán Nga Micex Index với 30 cổ phần mất 64% trong năm nay. Thấp nhất so với 3 năm gần đây, hiện nay là 700.37 điểm.

Số tiền tệ dự trữ cho việc trao đổi quốc tế xuống $16.7 tỉ dollars tính đến 10/03/2008 khi Ngân Hàng Trung Ương bán dollar để tăng giá trị đồng rouble. Hôm nay tiền dự trữ là $546.1 tỉ dollars

+ OPEC

Không cứ chỉ có Venezuela hay Nga lo sợ cuộc khủng hoảng kinh tế tai Hoa Kỳ và các quốc gia Tây Phương ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống của họ, nay thì thấy rõ là OPEC cũng thấy nóng về vấn đề này. OPEC trong tuần đã kêu gọi cuộc họp thượng đỉnh khẩn cấp giữa các quốc gia trong tổ chức này trong tuần tới thay vì phải đợi đến giữa tháng 11 như dự định.

Với giá dầu có lúc xuống tới $69 một barrel, thấp nhất trong hơn một năm nay, các cartels (các quốc gia trong tổ chức OPEC) nhìn thấy thu nhập của họ mất đi ít nhất khoảng 1 tỉ dollars một ngày từ ngày giá dầu lên cao nhất vào tháng 7/2008 cho đến hôm nay. Theo tài liệu nghiên cứu của ngân hàng Deutsche Bank thì hai quốc gia trong tổ chức OPEC chỉ có thể có quân bình ngân sách chi thu của họ là nước Iran và Venezuela nếu giá dầu tối thiểu phải là $95 một barrel. Với giá dầu hôm thứ Sáu được đẩy lên $72 một barrel từ $69 một barrel có nghĩa là các người mua bán nguyên liệu tại New York Mercantile Exchange đoán rằng tuần tới tổ chức OPEC sẽ cắt giảm số lượng dầu. Nhưng điều này có tính cách sai lầm trên căn bản là:

1. Trong khi Iran và Venezuela muốn đẩy giá dầu lên thì Arab Saudi, là quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới, không muốn làm phật lòng Hoa Kỳ vì họ sợ giá dầu sẽ xụp đổ mạnh hơn và do đó sẽ sụp đổ kinh tế Arab Saudi tương tự như những năm trong thập niên 80s và 90s.

2. Chưa kể trong những chỉ số gần đây cho biết là số lượng dầu tiêu thụ tại Hoa Kỳ đã đi xuống 8% tính từ đầu năm đến tháng 9 năm nay. Điều này chứng tỏ rất rõ là tại Hoa Kỳ và các quốc gia Tây Phương, số lượng dầu tiêu thụ giảm xuống đáng kể. Mặc dầu các quốc gia đang phát triển như Trung Quốc đang rất cần số lượng lớn dầu nhưng vẫn không thể bù đắp được nhu cầu đi xuống tại Hoa Kỳ.

3. Một khi nhu cầu dầu xuống đi và nếu giá dầu tiếp tục đi lên, các quốc gia như Hoa Kỳ sẽ tìm mọi cách thay thế nguồn nhiên liệu này. Và một khi họ không dùng dầu cho nguồn cung cấp năng lượng chính nữa, thì Hoa Kỳ và các quốc gia tiêu thụ dầu sẽ không trở lại dùng dầu nữa. Do đó Saudis rất cần sự quân bằng về cung và cầu này.

Nhìn lại với thời gian ngắn hạn, chúng ta thấy là giá dầu đi xuống thì dân chúng tại các quốc gia tiêu thụ được hưởng lợi trước mắt nhưng trong thời gian lâu dài thì điều này không thực như vậy. Nhìn lại vào trong những năm vừa qua, khi giá dầu đi lên, chúng ta đã bỏ rất nhiều tiền đầu tư vào những phát minh về thay thế dầu, tìm kếm những mỏ dầu mới mà như tại vùng cực lạnh như Arctic và ngoài khơi Brazil.

Nếu giá dầu tiếp tục xuống, đừng nói là tôi tội nghiệp cho các quốc gia trong tổ chức OPEC, nếu như các quốc gia trong tổ chức OPEC không bỏ tiền đầu tư vào những cánh đồng dầu mới và nếu chúng ta sẽ xếp xó những khai thác tìm kiếm mới này vì quá đắt để đầu tư. Thì đây là điều nguy hiểm vì chúng ta sẽ đặt chúng ta vào chu kỳ luẩn quẩn tương tự mhư trong 30 năm nay khi giá dầu quá rẻ trong thập niên 80s, 90s khoảng $9 một barrel - vì thiếu đầu tư vào phát minh và tim kiếm dầu hỏa - dầu đã lên $142 một barrel trong năm nay.

Giá dầu rẻ tạo ra một tình trạng bất ổn ở các nước sản xuất dầu, như chúng ta nhìn thấy tại Saudi tạo ra những kẻ cuồng tín Hồi Giáo hay tại Iran trong những năm 1976 - 1980 với sự lật đổ quốc vương Shah. Và với giá dầu cao tạo ra khủng hoảng năng lượng, đây là bài học mà chúng ta phải suy nghĩ để có một chính sách về năng lượng trong lâu dài bời vì đến kỳ khủng hoảng năng lượng tới chúng ta có thể phải trả giá là $500 một barrel hay hơn $1,000 một barrel.

Cơ hội đầu tư vào Thị Trường Chứng Khoán (?)

Trong tuần rồi từ những cố vấn đầu tư cho đến Warren Buffett, người tỉ phú nhờ vào tài năng huyền thoại về đầu tư, tuyên bố là ông ta đã bán Cô Phiếu Chính Phủ Hoa Kỳ của cá nhân ông ta để mua các cổ phần của các công ty lớn tại Hoa Kỳ. Ông Buffett tuyên bố thêm là nếu giá cả của những công ty này tiếp tục đi xuống thì có thể ông ta sẽ 100% đầu tư vào cổ phần. Với câu nói bất hủ:

"Bạn nên sợ hãi khi mọi người khác tham lam, và bạn nên tham lam khi người khác sợ hãi."

Có lẽ đây là một yếu tố thêm cho các bạn tại X-Cafe có lẽ suy nghĩ nhiều lần về câu này trước khi mua bán cổ phần.

Nhìn vào chart của Dow Jones Industrial Average

LIBOR và dấu hiệu khả quan

Trong tuần LIBOR đã tiến bộ rất khả quan, gần như mong đợi của The FED và các người đầu tư đã hơi nhẹ nhõm khi TED spread đã đi xuống.

Happy Investing,