Kinh tế cuối tuần (tuần thứ 36 : 1 – 7/9/2008)

+ Thứ Năm: Đơn xin tiền trợ cấp thất nghiệp tăng lên là điềm xấu cho kinh tế

Thứ Năm, 04/09/2008, Bộ Lao Động Hoa Kỳ cho biết đơn xin tiền trợ cấp thất nghiệp tăng lên bất ngờ, trong khi các công ty đối phó với tình trạng kinh tế đi xuống vẫn tiếp tục gia tăng với số lượng nhân công ít đi.

Đây là tin tức không tốt cho người làm việc tại Hoa Kỳ, họ là những người đã và đang nhìn thấy công ăn việc làm ngày càng hiếm đi và lương bổng không đưọc như cũ. Ngược lại, đây lại là những dấu hiệu cho thấy lạm phát đang giảm bớt, điều mà Ngân Hàng Trung Ương Hoa Kỳ đã từng lo ngại từ lâu, nghe hơi lạ nhưng sự thật là vậy.

Theo bản tường trình của Bộ Lao Động Hoa Kỳ sáng thứ Năm 4/9, tổng số người xin tiền trợ cấp thất nghiệp trong tuần là 440.000 tăng thêm 15.000, trong khi các nhà kinh tế lại dự đoán giảm xuống còn 420.000, đưa tổng số người thất nghiệp lên 9,2 triệu người. Cộng thêm trong ngày các công ty bán lẻ tường trình tình trạng buôn bán của họ cũng giảm xuống. Hai tin tức này đã đẩy chỉ số Dow Jones Industrial Average của thị trường chứng khoán hôm thứ Năm xuống 344.65 điểm, hay 2.99%, lúc đóng cửa thị trường chỉ còn lại có 11,188.23 điểm, tệ nhất từ 26/06/2008 khi nó xuống hơn 3.03%. Trong khi đó chỉ số Standard & Poor's 500 xuống 2.99%, và chỉ số Nasdaq Composite tuột mất 3.20%.

+ Thứ Sáu: Công bố bảng lương phi nông nghiệp (US nonfarm payrolls) và bình luận

Chỉ số thất nghiệp tăng lên 6.1%, gần bằng con số thất nghiệp vào trong thời kỳ sau 9/11 khi khủng bố Hồi Giáo tấn công Toà Tháp đôi ở thành phố New York. Đây cũng là con số cao nhất trong 5 năm qua.

Nhiều Tin xấu

Theo Bộ Lao Động Hoa Kỳ cho biết, trong tháng 8 chỉ số thất nghiệp tăng lên cao ngoài dự đoán, cho thấy các hãng xưởng vẫn tiếp tục cắt giảm nhân viên trong tám tháng liên tiếp và kinh tế Hoa Kỳ tiếp tục đình trệ.

Hãng xưởng Hoa Kỳ cắt giảm 84.000 công nhân viên trong tháng 8, trong khi ước tính là 75.000. Bộ Lao Động cũng sửa lại tường trình ban đẩu cho tháng 6 và tháng 7 với con số thực sự là mất 58.000. Cho đến cuối tháng 8 thì Hoa Kỳ đã mất 605.000 công việc từ đầu năm đến giờ.

Con số thất nghiệp tăng lên 6.1% là con số cao nhất từ tháng 9/2003, theo con số nghiên cứu riêng thăm dò nhiều gia đình khác nhau, các nhà phân tích đều mong đợi con số này là 5.7%. "Trong từ 3 cho tới 6 tháng tới, tình trạng này sẽ lên xuống nhưng tôi tiên đoán là sẽ tồi tệ hơn", theo nhà kinh tế Gus Faucher, giám đốc về kinh tế vĩ mô tại Moody.

Trong khi đó, nhà cửa bị tịch thu vì không đủ tiền để trả nợ nhảy lên một con số kỷ lục trong quý vừa rồi, cùng lúc giá trị đi xuống và phân lời đi lên - tất cả đều đi ngược lại với mong muốn của các chủ nhà, đặc biệt là nhà ở hai thị trường vùng California và Florida.

Tin tốt cũng có

Nhưng ngược lại, GDP của Hoa Kỳ được Bộ Thương Mại công bố trong tuần lại tăng lên 3.3% trong quý II năm 2008, nhiều hơn dự đoán là 1.9%. Tại sao nó đi lên? Sự đi ngược của GDP được cấu thành bởi Hoa Kỳ xuất cảng nhiều hơn do đồng dollar giảm giá, và tiền thuế hoàn lại cho dân chúng Hoa Kỳ (tax rebates) được tiêu dùng. Nhìn tổng quát thì trong năm GDP gia tăng với chỉ số 0.9% trong quý I so với chỉ sổ 0.2% thu hẹp lại của 3 tháng cuối năm 2007.

FED cũng cảnh báo kinh tế vẫn tiếp tục đình trệ từ giờ cho đến cuối năm. "Mặc dù chúng ta vẫn chưa ra khỏi tình trạnh trì trệ này, nhưng chúng ta có thể bắt đầu nhìn thấy ánh sáng ở cuối đừng hầm" theo John Wilson, nhà chiến thuật về cổ phần của Morgan Keegan. Ông nghĩ là "Tại một thời điểm nào, thị trường sẽ lọc ra những dữ liệu và sẽ có thể nhìn thấy sức mạnh của chiều hướng đi lên của thị trường chứng khoán" (?).

Dữ kiện cho là "Không có tình trạng kinh tế trì trệ"

- Số liệu về xuất cảng tăng với mức độ 13.2% cao hơn chính phủ dự tính là 9.2%.
- Nhập cảng xuống 7.6% vì nền kinh tế Hoa Kỳ chậm lại, do đó nhu cầu từ những hàng hoá SX tại ngoại quốc cũng giảm đi.
- Cải thiện tình trạng trao đổi kinh tế thêm 3.1% trong quí II GDP, lớn nhất từ năm 1980.
- Tình trạng trì trệ trong ngành xây dựng nhà cửa, các công ty này cắt giảm chi tiêu và phát triển.
- Người tiêu thụ tăng sau khi họ nhận được tiền thuế hoàn lại cho dân chúng của chính phủ Hoa Kỳ (tax rebates) $600, làm chỉ số tiêu dùng tăng 1.7% cao hơn với tháng trước là 1.5%.

Nhìn vào những dữ kiện trên, các người quan sát cho rằng không có tình trạng kinh tế trì trệ xảy ra tại Hoa Kỳ. Theo họ "Nếu có tình trạng kinh tế trì trệ, chúng ta sẽ phải thấy kinh tế đi xuống rất mạnh và rất nhanh trong thời gian rất lẹ. Những điều này sẽ tạo ra tình trạng rất xấu và bi quan tại các quốc gia xuất cảng sang Hoa Kỳ". Họ nhận định là "Hiện giờ tại các quốc gia xuất cảng sang Hoa Kỳ, kinh tế đang chậm lại nhưng chưa phải là khủng hoảng kinh tế."

+ Nhìn thoáng kinh tế Hoa Kỳ

Mặc dù có sự ngăn chặn của Ngân Hàng Trung Ương và Tổng Ngân Khố Hoa Kỳ, Kinh Tế Hoa Kỳ vẫn có triệu chứng đi xuống.

Phát Triển Kinh Tế
Trong những năm gần đây, Kinh Tế Hoa Kỳ gia tăng mạnh nhưng những vấn đề của ngành nhà đất, thị trường tín dụng (credit markets) đã làm yếu rất mạnh nền kinh tế này. Do đó sự phát triển kinh tế Hoa Kỳ đã chậm lại rất nhiều trong năm 2007. Tiên đoán là năm 2008 có thể sự phát triển kinh tế Hoa Kỳ sẽ có thể là số âm.

Lạm Phát
Kinh tế Hoa Kỳ đang đối mặt với tình trạng lạm phát cao, một trong những lý do chính là giá dầu gia tăng phi mã ảnh hưởng theo giá xăng và gas đun dùng và sưởi ấm. Mặc dù Ngân Hàng Trung Ương không rõ ràng về chỉ số lạm phát nhưng thông thường chỉ số này trên 2% là tình trạng lạm phát rất nguy hiểm cho nền kinh tế Hoa Kỳ.

Thất Nghiệp
Kinh tế trì trệ sẽ dẫn đến gia tăng dần chỉ số thất nghiệp, trong tám tháng liên tiếp chỉ số thất nghiệp đang gia tăng.

Thâm hụt ngân sách
Trong năm nay, Ngân Khố Hoa Kỳ gởi đi 100 tỉ USD cho tiền thuế hoàn lại cho dân chúng Hoa Kỳ (tax rebates) để thúc đẩy phát triển kinh tế. Cái nguy hiểm của nó là đẩy thâm hụt ngân sách Hoa Kỳ tăng lên. Chưa kể lớp Baby Boomer (những người sinh trưởng sau Đệ Nhị Thế Chiến đến năm ~1950) về hưu và họ sẽ lấy tiền An Ninh Xã Hội, và chính phủ không có đủ tiền để trả cho họ ngoại trừ tăng thuế và cắt giảm trợ cấp và phúc lợi.

Sự sụp đổ giá cả nhà đất
Cái nguyên nhân chính của sự kinh tế trị trệ ngày hôm này là sự sụp đổ giá cả nhà đất. Trên toàn quốc, giá nhà đi xuống bắt đầu từ khoảng giữa năm 2006 trên một vài thành phố, khi The FED dưới thời Greenspan bắt đầu tăng lãi suất phân lời ngắn hạn, sau một khoảng thời gian dài giữ phân lời thấp quá lâu. Nếu tính theo phần trăm thì nó đi xuống trên toàn quốc từ thời cuộc khủng hoảng Great Depression.

+ Nhận xét

Như các bạn đã biết, trong tuần rồi tôi đã nói không biết con số thất nghiệp là bao nhiêu, nhưng xu hướng của nó sẽ tiếp tục đi xuống, cho đến khi nó không còn xuống được nữa (bao giờ?) thì đến lúc đó tôi sẽ thay đổi cách đầu tư khác. Cho đến giờ này, tôi có thể nói rằng : Tình trạng của ngành Tài Chánh, Ngân Hàng và Đất Đai/Nhà Cửa phải "ít nhất" đứng lại và không xuống nữa (đây là điều kiện tối thiểu) thì mới có thể nói chuyện thị trường chứng khoán có đi lên hay không. Nhưng nếu ngành Tài Chánh, Ngân Hàng và Đất Đai/Nhà Cửa chưa đứng lại thì đừng hy vọng là thị trường chứng khoán sẽ đi lên.

Cho đến giờ này ngành Tài Chánh, Ngân Hàng chỉ mới xóa khoảng 500 tỉ dollars về tiền lỗ sub-prime, nhưng theo kế toán sổ sách thì ai cũng phải nghĩ là các công ty Mỹ và ngoại quốc này sẽ phải xóa tổng cộng là 1.000 tỉ dollars.

Lúc đầu chúng ta mới thấy các công ty này mới xóa sổ tiền nợ xấu của nhà cửa của tư nhân (residential mortgages), các bạn sẽ thấy họ sẽ phải xóa sổ nợ xấu của cơ sở thương mại (commercial mortgages). Kế tiếp là trái phiếu với phân lời cao vì có tiền đâu để trả tiền lời quá cao nữa (high-yield bonds), tiếp đến là món nợ đầu tư cho những may rủi rất cao như đánh bạc (leveraged loans). Đến lúc này người dân không còn tiền nữa để trả nợ hay tiêu dùng hàng tháng, biện pháp cuối cùng là dân chúng sẽ dùng thẻ tín dụng (credit cards) để tiêu xài và số nợ từ từ sẽ quá lớn và không trả nổi nữa. Chúng ta sẽ thấy thẻ tín dụng sẽ bị ảnh hưởng gián tiếp vào cuối chu kỳ này. Có thể vào lúc này thị trường chứng khoán đã phục hồi, vì ngành Tài Chánh, Ngân Hàng họ đã "thành thực khai báo tiền lỗ một cách minh bạch hơn". Thông thường, các nhà đầu tư của thị trường chứng khoán có thể tiên đoán tình trạng tài chánh của các công ty hay của chính phủ khoảng từ 6 tháng đến 1 hay 2 năm trước đó.

+ Đầu tư

Dầu
Giá dầu giảm xuống rất mạnh trong tuần, sau khi cơn bão Gustav không phá hoại các giàn khoan tại vịnh Mexico như lo ngại, cộng thêm giá trị đồng USD tiếp tục tăng lên. Nhưng tin chính là tổ chức OPEC đã không thống nhất trong chính sách cắt giảm bớt sản xuất dầu trong ngắn hạn, do 2 thành viên Iran và Venezuela đề nghị. Thành viên chính Saudi Arabia không đồng thuận với việc này. Saudi Arabia nói họ sẽ cứu xét việc này nếu giá dầu xuống dưới $100.00.

Theo phân tích kỹ thuật thì giá dầu sẽ có hỗ trợ ở mức $98.65 đến $100.09. Nếu xuống dưới giá này dầu sẽ có thể phải xuống $85.00.

Vàng
Liệu giá vàng có thể lên trở lại hay không (trong ngắn hạn)? Khá nhiều người đầu tư vào vàng qua "option" (quyền chọn) đang mua vàng đến mức độ ngạc nhiên, trong khi giá vàng tiếp tục đi xuống với sức mạnh lớn. Hôm thứ Năm vàng giảm thêm $5.00 và tiếp tục xuống khoảng $800.00/ounce. Vàng hiện giờ đã giảm 4.2% trong 3 ngày đầu tiên giao dịch của tháng 9. Vàng đã giảm 19% so với ngày cao nhất gần đây là 15/7/2008. Người ta đánh cá trên "options strategists", so sánh sự quay chiều đặc biệt của sự trải ra (spreads) giữa SPDR Gold Trust (GLD) và Market Vectors Gold Fund (GDX).

Giá nhà tại Hoa Kỳ:
Giá nhà tại Hoa Kỳ đang ổn định lại. Tôi rất làm ngạc nhiên, những cổ phần của các công ty Home Depot hay Lowes đi lên gần đây trong khi Dow Jones tiếp tục đi xuống.

KINH TẾ TRONG NƯỚC

- Trong tuần, do nghỉ lễ TTCK Việt Nam chỉ có 3 phiên giao dịch vào các ngày 3,4 và 5/9/2008. Do hai phiên điều chỉnh mạnh trước nghỉ lễ vì tâm lý chốt lời khi nhiều nhà đầu tư đã thu được lợi nhuận từ 10-30%, cả 2 sàn giao dịch HaSTC và HoSE đều sôi động sau 4 ngày nghỉ lễ. Chỉ số VN-Index đóng cửa trong ngày giao dịch 3/9/2008 ở mức 555,14 điểm, tăng 16,04 điểm (tương đương tăng 2,98%). Sau ngày giao dịch hưng phấn tăng điểm mạnh, sang ngày 4/9/2008 tâm lý dè chừng bắt đầu xuất hiện, một lượng cổ phiếu khá lớn được tung ra bán nhưng sức cầu vẫn còn rất cao khiến giao dịch thành công tăng vọt. Đóng cửa ngày giao dịch thứ hai trong tuần, chỉ số VN-Index tăng nhẹ 3,42 điểm (tương đương 0,61%) lên 558,56 điểm. Điểm đặc biệt của ngày giao dịch này là tổng khối lượng cổ phiếu và chứng chỉ quỹ giao dịch thành công tăng gần gấp đôi lên 29,5 triệu đơn vị, trị giá 1.147,9 tỷ đồng (so với phiên ngày 3/9). Sang ngày giao dịch thứ ba cũng là ngày giao dịch cuối tuần, thể hiện rõ sự sôi động và tâm lý giằng co giữa cung cầu khiến các nhà đầu tư không khỏi bất ngờ. Kết thúc giao dịch ngày 05/09/2008, chỉ số VN-Index đóng cửa ở 546,66 điểm, giảm 11,9 điểm (tương đương giảm 2,13%). Như vậy, chỉ trong những ngày gần đây, chỉ số VN-Index lại tụt khỏi ngưỡng 550 điểm. Giới phân tích nhận định, thị trường CK Việt Nam đang trong xu hướng đi ngang, chờ đợi thông tin hỗ trợ mới trong thời gian tới. Mới đây, Hai "đại gia" trong khối ngân hàng cổ phần là Sacombank và Eximbank, cùng tuyên bố cấp thêm vốn cho khách hàng chơi chứng khoán, với tổng hạn mức cho vay lên đến gần 1.000 tỷ đồng. Một số ngân hàng cổ phần khác cũng rục rịch lên kế hoạch cho vay chứng khoán sau thời gian dài thắt chặt vì thị trường đìu hiu. Bên cạnh đó, một số CTCK đã lên kế hoạch mở lại hoặc mở thêm nghiệp vụ repo cổ phiếu cho các nhà đầu tư chứng khoán.

- Về tỷ giá, do cung cầu ngoại tệ trên thị trường tương đối cân bằng nên mặc dù tỷ giá bình quân trên thị trường liên ngân hàng ổn định (ngày 29/8 ở mức 16.495đ/USD, tăng 0,02% so với cuối tháng trước), nhưng tỷ giá giao dịch của các NHTM có xu hướng giảm (tỷ giá giao dịch ngày 29/8 giảm 1% so với cuối tháng trước). Trên thị trường tự do, tỷ giá USD/VND bám sát tỷ giá giao dịch của NHTM và ngày 29/8 dao động ở mức 16.520 - 16.560 đ/USD ở Hà Nội và 16.510 - 16.550 đ/USD ở TP.HCM.

- Tốc độ dòng tiền chảy vào ngân hàng chậm dần, tổng số dư tiền gửi của khách hàng tại các tổ chức tín dụng trong tháng 8/2008 ước tăng 0,94% so với tháng trước, thấp hơn mức tăng 1,47% của tháng 7/2008. Xét về cơ cấu nguồn vốn theo loại tiền tệ, thì vốn huy động ngoại tệ tăng rất mạnh. Về nguyên nhân, có thể tạm lý giải rằng trong khi lãi suất Libor (thị trường liên ngân hàng Luân Đôn) và lãi suất Sibor (thị trường liên ngân hàng Singapore) kỳ hạn 1 năm chỉ xoay quanh mức 3% thì lãi suất tiền gửi USD ở nước ta cao gấp 2-2,5 lần (8%/năm). Ngoài ra do lạm phát tăng cao, chỉ số giá tiêu dùng biến động mạnh, người dân phải chi tiêu nhiều hơn cho cuộc sống, nên số tiền nhàn rỗi có thể gửi NHTM giảm mạnh.

- Trong tuần, các NHTM Nhà nước và Ngân hàng TMCP Ngoại thương đã công bố giảm lãi suất cho vay khoảng 0,5% - 1%/năm so với mức lãi suất cho vay tối đa (21%/năm).