Chiến sự Gruzia - Nam Ossetia và phản ứng của thế giới

Rạng sáng 08/8/08, ngày “Toàn Phát”, ngày mà cả Phương Đông và Phương Tây đều quan niệm là ngày đẹp, tốt lành và hiếm có trong lịch sử. Nếu như người Trung Quốc chọn thời khắc đẹp “8 giờ, 8 phút, 8 giây ngày 08/8/2008” để bắn pháo hoa sáng rực khai mạc Thế vận hội lớn nhất hành tinh, thì ở Nam Ossetia, những âm thanh chát chúa cũng đã bắt đầu. Chỉ có điều, người ta chẳng mong đợi, vì đó là tiếng súng, tiếng xe tăng, máy bay gầm rú…

Chuông điện thoại reo ở Điện Kremlin

Chiến sự nóng bỏng ngay khi nó bắt đầu. Dù rằng số người chết chủ yếu vẫn là dân thường, phụ nữ, trẻ em, nhưng nhà cầm quyền các bên cũng không khỏi lo lắng khi những xác chết mặc áo lính không ngừng tăng lên – tiểm ẩn một nguy cơ chiến tranh lan rộng và lâu dài.

* Bush – Medvedev: Đứng về phía Gruzia hiển nhiên là Mỹ. Dù chưa có hành động can thiệp trực tiếp nào nhưng Nhà Trắng cũng ngóng theo chiến sự từng ngày. Cuộc điện đàm giữa Tổng thống Nga và Tổng thống Mỹ được thực hiện ngay sau khi ông Bush liên lạc với TT Medvedev, yêu cầu Nga ngừng ném bom vào các mục tiêu ở Gruzia, đồng thời bày tỏ lo ngại sâu sắc trước tình hình bạo lực leo thang tại khu vực.


Tuy vậy, Điện Kremlin có cách giải thích riêng và vô cùng hợp lý của mình. Câu trả lời của vị tổng thống Nga trẻ tuổi là: “Với chức năng là lực lượng gìn giữ hoà bình theo đúng quyền hạn được cộng đồng quốc tế quy định, Nga đã áp dụng các biện pháp quân sự để buộc Gruzia chấp thuận phương án hoà bình. Hơn thế nữa, Nga cần dùng giải pháp quân sự để bảo vệ tính mạng, tài sản của công dân Nga. Tất cả những việc đó đều hợp theo hiến pháp và các quy định của Liên bang Nga.”

* Sergey Lavrov - Eka Tkeshelashvili: Cuộc điện đàm giữa Ngoại trưởng Nga và người đồng nhiệm phía Gruzia cũng tương tự. Kẻ khẳng định, người ngờ vực.

Bộ Nội vụ Gruzia tuyên bố quân đội nước này đã rút về vị trí cũ mà họ đóng trước khi giao chiến bùng phát. Sớm ngày Chủ Nhật (10/8), Tổng thống Gruzia Mikhail Saakashvili cũng lên tiếng kêu gọi một lệnh ngừng bắn giữa các bên, bao gồm cả Nga. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov – trong cuộc điện thoại với người đồng nhiệm Eka Tkeshelashvili – đã không hoàn toàn tin tưởng về quyết định lui quân của Gruzia. Ông khẳng định, “phía Nga vẫn có chứng cứ về sự hiện diện của các lực lượng Gruzia tại những khu lân cận thủ phủ Tskhinvali của Nam Ossetia”, nơi giao tranh ác liệt nhất khiến hàng trăm binh lính thiệt mạng.

Chiến sự chấm dứt?... Không !

Ban đầu lệnh ngừng bắn mà Tổng thống Gruzia Mikhail là nhằm ngăn chặn một cuộc chiến lan rộng trong khu vực Capcazơ. Các bên, bao gồm cả Nam Ossetia và Nga, đều đã chấp thuận. Thế nhưng tất cả chỉ là lý thuyết. Cuộc tấn công bất ngờ vào thủ phủ Tskhinvali đã khiến người ta thất vọng về tương lai hoà bình cho Gruzia và nước cộng hoà ly khai khiến người Nga phải tức giận. Tưởng rằng cuộc tập kích bất ngờ sẽ giúp quân đội Gruzia giành thế chủ động hoàn toàn, nhưng ông Saakashvili đã lầm. Những tuyên bố ban đầu của Gruzia về quyền kiểm soát thủ phủ Tskhinvali đã sớm bị quên lãng. Sự chống trả quyết liệt của các tay súng Nam Ossetia, cùng những cuộc tấn công mãnh liệt của Nga trên cả lãnh thổ Gruzia và Nam Ossetia đã khiến quân đội thân Phương Tây phải chùn bước.


Theo RIA Novosti, trong cuộc tấn công này, Gruzia đã huy động một lực lượng lớn, với hơn 3 vạn quân, gồm 2 vạn bộ binh, 200 xe tăng, gồm 40 T-55 và 165 T-72 được hiện đại hóa, 200 xe cơ giới, 180 xe bộ binh và xe bọc thép, 120 đại pháo 122li-152li, 40 đơn vị tên lửa và 180 xe môtô. Ngoài ra, Gruzia còn huy động 5 chiến đấu cơ Su25, l5 L29 và 39, 30 trực thăng. Lực lượng Nam Osetia gồm 2.500 người, 16.000 lính dự bị, 15 T-55 và 72, 4 đơn vị chống tăng, 4 trực thăng vận tải. Dù vậy, đến tối ngày 8/8, Người phát ngôn Bộ Nội vụ Gruzia Shota Utiashavili cho biết, lực lượng Gruzia đã lại mất quyền kiểm soát một số khu vực tại thủ phủ Tskhinvali do bị hỏa lực của các đơn vị pháo binh và xe tăng Nga thuộc Tập đoàn quân số 58 tiêu diệt.

Tình thế buộc Gruzia phải lên tiếng rút quân khỏi thủ phủ của Nam Ossetia, coi như một biện pháp để ngăn chặn “thảm hoạ nhân đạo” chứ không phải “một thất bại về quân sự” trước Nam Ossetia và ông anh cả Liên bang Nga. Tuy nhiên, đó chỉ là đòn miệng của Bộ Nội vụ Gruzia, nhằm giảm áp lực tấn công từ phía Nga. Thực tế cho thấy, quân đội Nga vẫn có bằng chứng về sự hiện diện của binh lính Gruzia tại thủ phủ Tskhinvali. Hơn thế nữa, các quan chức Hoa Kỳ còn tiết lộ, họ đã sẵn sàng chở hơn 2000 lính Gruzia từ Iraq hồi hương để bổ sung nhân sự cho cuộc chiến tại quê nhà, chống lại đối thủ mạnh là Nga chứ không phải lực lượng Nam Ossetia yếu ớt.


Đến ngày hôm nay (11/8), Bộ Nội vụ Gruzia lại tiết lộ, các máy bay chiến đấu Nga đã oanh tạc vào một căn cứ quân sự và một trạm radar ngay sau khi Ngoại trưởng Pháp tới Gruzia để thực hiện sứ mệnh hòa giải. “Có hai vụ đánh bom diễn ra. Một vụ diễn ra tại căn cứ quân sự Kojori và một vụ khác tại Mt. Makhata. Cho đến nay, chưa có thông báo nào về thương vong,” Phát ngôn Shota Utiashvili trả lời hãng tin Reuters.

Medvedev và chỉ thị đầu tiên

Tổng thống Nga Dmitry Medvedev đã ngay lập tức chỉ thị Thủ tướng Putin và một số quan chức khác tiến hành cứu trợ khẩn cấp đối với các nạn nhân sau cuộc tấn công quy mô lớn của quân đội Gruzia. Văn phòng báo chí Điện Kremlin xác nhận: “Tổng thống đã chỉ thị cho Thủ tướng Vladimir Putin, Bộ trưởng Bộ Các Tình trạng Khẩn cấp Sergei Shoigu, và Bộ trưởng Nội vụ Rashid Nurgaliyev tiến hành các công việc cứu trợ nhân đạo đối với người dân bị ảnh hưởng bởi xung đột leo thang giữa Gruzia và Nam Ossetia.”



Tuy nhiên, giới quan sát phương Tây chẳng mấy để ý đến các đoàn viện trợ nhân đạo mà người Nga gửi sang. Người ta chú ý nhiều hơn đến các chiến đấu cơ hiện đại lượn lờ trên bầu trời Gruzia, đến những quả bom được thả xuống các căn cứ quân sự Gruzia. Cứ 15 phút một lần, các máy bay tiêm kích của Nga lại tuần tra dọc biên giới và sẵn sàng tấn công các mục tiêu phía dưới. Thêm vào đó, còn có nhiều luồng thông tin về Hạm đội Biển Đen lừng lẫy của Nga đang tiến sát hải phận Gruzia. Được biết, các tàu chiến bao gồm 1 tàu từ căn cứ Sebastopol và 4 tàu tới từ Novorossiysk.

Putin: Gruzia đang phạm tội “diệt chủng”

Thủ tướng Nga Vladimir Putin đã lên án Gruzia trong cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Nam Ossetia, coi đây như một tội ác diệt chủng, và buộc Moscow phải can thiệp bằng quân sự. Theo số liệu thống kê trước đó của Nga và Nam Ossetia, tổng số nạn nhân thiệt mạng trong cuộc xung đột tại miền Nam Ossetia đã lên tới ít nhất là 1.400 người. Tuy nhiên cũng theo Moscow thì hầu hết nạn nhân không phải là dân thường. Số người thiệt mạng của phía Gruzia trong ba ngày xung đột cũng tăng lên từ 82 người chết (trong đó có 37 dân thường) tới 130 người thiệt mạng.

Ông Putin đã bay tới thành phố Vladikavkaz gần biên giới Nam Ossetia để gặp những người vừa trốn thoát khỏi những cuộc xung đột. Ông cho biết, Gruzia đã phạm tội diệt chủng và quốc gia này đã lên kế hoạch trước cho những cuộc tấn công kể trên. Ông cũng cho biết rằng, miền Nam Ossetia sẽ không đón nhận trở lại những người Gruzia sau cuộc xung đột này. Ông cho hay cuộc chiến đã khiến 34.000 người trở thành dân tị nạn. Theo số liệu của LHQ, có khoảng 24.000 người đã rời Nam Ossetia tới Gruzia trong khi có từ 4.000 tới 5.000 người đã vượt biên qua Nga.

Phản ứng của Bush: Chưa dám manh động !

Mặc dù chiến sự đã đi qua 3 ngày, người anh em thân cận của Mỹ là Gruzia cũng đã chịu tổn thất không nhỏ khi bị phi cơ Nga oanh tạc, tuy nhiên, Nhà Trắng vẫn chưa có động thái nào cụ thể. Cuộc điện đàm nóng bỏng từ Bắc Kinh của ông Bush chẳng đem lại mấy kết quả, và không đủ cứng rắn để khiến Medvedev chùn bước.


Tại Hội đồng Bảo an LHQ, Mỹ đã va chạm với Nga, cáo buộc Nga tìm cách “thay đổi chế độ’’ tại Gruzia. Đại sứ Mỹ Zalmay Khalilzad tại LHQ trích lời Ngoại trưởng Nga rằng Tổng thống Mikhail Saakashvili “phải ra đi”. Ông đã hỏi Đại sứ Nga Vitaly Churkin “có phải mục đích của Liên bang Nga là thay đổi sự lãnh đạo ở Gruzia không?”. Ông Churkin không trực tiếp trả lời câu hỏi này song nói rằng có những lãnh đạo là “rào cản”. Về khả năng gửi lính Mỹ sang Gruzia, Phó ban Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Jim Jeffrey chỉ dám chia sẻ: “Hiện tại chúng tôi tập trung vào kết hợp với cả hai bên, một là các nước châu Âu, và hai là các tổ chức quốc tế khác nhằm mục đích đạt được thỏa thuận ngừng bắn”. Tại Washington, chủ tịch Carl Levin của Ủy ban quân chủng vũ trang của Thượng viện thì “nặng lời” rằng, Mỹ sẽ “sát cánh” bên châu Âu để xử phạt các hành động quân sự của Nga vào lãnh thổ Gruzia.

Như vậy, nhìn bề ngoài, Nam Ossetia đang “ấm áp” hơn bao giờ hết với sự che chở của quân đội Nga, trước những tuyên bố chắc nịch của Medvedev và Putin. Trong khi đó, Gruzia chỉ còn cách triệu hồi binh lính từ Iraq hồi hương, kêu gọi các bên ngừng bắn, và “ngóng trông” từng động thái nhỏ nhất của Nhà Trắng và phương Tây.

Pháp: Nỗ lực vì hoà bình

Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy sẽ sang Moscow (Nga) vào đầu tuần này nhằm khởi động một kế hoạch hòa bình quốc tế chấm dứt mối bất hòa nguy hiểm về khu vực li khai Abkhazia. Văn phòng Tổng thống pháp (Paris) cho hay, hiện họ chưa xác định được nội dung về chuyến thăm đã được thông qua trong cuộc điện đàm vào hôm thứ 2 giữa Tổng thống Nga Dmitry Medvedev và người đồng cấp Pháp. Qua cuộc điện đàm với Tổng thống Pháp, ông Medvedev nhấn mạnh, để bình thường hóa tình hình, phía Gruzia phải rút toàn bộ quân đội ra khỏi Nam Ossetia và phải ký với khu vực ly khai này một thỏa thuận ràng buộc pháp lý về việc không sử dụng vũ lực.

Ukraine sẵn sàng tham chiến để đối đầu với Nga ?

Chiều 10/8, Chính phủ Ukraine lên tiếng cảnh báo sẽ tấn công tàu hải quân của Nga từ căn cứ ở Crimea. Hành động này của Kiev là nhằm bảo vệ vùng bờ biển của quốc gia láng giềng Gruzia. Trên website của Bộ Ngoại giao Ukraine có đoạn: “Nhằm ngăn chặn việc Ukraine có thể bị cuốn vào cuộc xung đột quân sự…, Ukraine bảo lưu quyền được ngăn cản các tàu chiến của Nga vừa được triển khai ở ngoài khơi Gruzia trở về căn cứ của hải quân Nga nằm trên lãnh thổ Ukraine cho đến khi nào cuộc xung đột đó được giải quyết”.

Iran : Ủng hộ Nam Ossetia và Nga ?

“Iran sẵn sàng làm hết khả năng của mình để giúp đỡ Nam Ossetia, thiết lập lại hòa bình và ổn định trong khu vực”, Đại diện cơ quan đối ngoại Iran Khassan Gashgavi tuyên bố.

Trung Quốc : Giải pháp ngoại giao ?

Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo bày tỏ ủng hộ tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga về giải quyết tình hình ở Nam Ossetia bằng những phương thức chính trị - ngoại giao. “Một cuộc bạo động trầm trọng và những hậu quả tiêu cực của nó có thể ảnh hưởng đến tất cả các khu vực trên thế giới”

Việt Nam ?

Từ ngày 9/8, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Dũng đã bày tỏ lo ngại về cuộc xung đột vũ trang tại Nam Ossetia thuộc Gruzia và kêu gọi các bên liên quan kiềm chế, nối lại đàm phán hòa bình để giải quyết xung đột. Trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam về cuộc xung đột, Người phát ngôn Lê Dũng nói: "Việt Nam hết sức lo ngại về xung đột vũ trang ở Nam Ossetia làm thiệt mạng nhiều dân thường và binh sỹ gìn giữ hòa bình tại đây. Việt Nam kêu gọi các bên liên quan kiềm chế, nghiêm chỉnh thực hiện các hiệp định đã được ký kết và sớm nối lại đàm phán”.

Và…thực tế đã rõ? ?

Mỹ sẽ đưa quân sang vùng chiến sự, hay Ukraine sẵn sàng nã đạn vào Hạm đội Biển Đen? Tất cả vẫn chỉ là “đòn gió”. Thực tế đã phơi bày hết thẩy nước cờ sai lầm và nóng vội của Tổng thống Gruzia Mikhail Saakashvili. Những chiếc xe tăng nổ tan xác, những màu áo lính nhuốm máu tươi, những vẻ mặt thất thần của binh sỹ Gruzia đã phản ánh tất cả. Nhà cầm quyền không dễ mà lấy lại Nam Ossetia trong khi đất đai của họ, các căn cứ quân sự của họ còn chưa “yên thân” với những chiếc Sukhoi đa chức năng của Nga sẵn sàng ứng chiến bất cứ lúc nào. Thực tế là, Gruzia đã phát động cuộc chiến quy mô lớn với Nga, chứ không phải với Nam Ossetia.

Cũng thật may mắn, ngay tại Bắc Kinh, một hình ảnh vô cùng đẹp đã xuất hiện để làm dịu bớt đi phần nào cái căng thẳng của súng đạn. Ấy là hình ảnh vận động viên Nga Natalia Paderina, huy chương bạc, chia sẻ niềm vui với vận động viên Gruzia Nino Salukvadze, huy chương đồng, trong khuôn khổ giải…bắn súng trường!


Website VITINFO tổng hợp